Ümumi baxış Caltech tədqiqatçıları Günəş sisteminin dərinliklərində "Planet X" ola biləcəyinə dair riyazi sübutlar tapdılar. Bu hipotetik Neptun ölçüsündə planet bizim Günəşimizi Plutondan çox kənarda çox uzanmış bir orbitdə fırlanır. Tədqiqatçıların “Planet Doqquz” ləqəb verdikləri obyekt Yerin kütləsindən təxminən 10 dəfə böyük ola bilər və Neptundan orta hesabla Günəşdən təxminən 20 dəfə uzaqda fırlana bilər.
Günəş ətrafında bir tam orbit etmək üçün 10.000 ilə 20.000 Yer ili lazım ola bilər. Bu elan günəş sistemimizdə yeni planetin olması demək deyil. Bu uzaq dünyanın mövcudluğu bu nöqtədə yalnız nəzəri xarakter daşıyır və "Planet 9" ləqəbli obyektin birbaşa müşahidəsi aparılmayıb.
Planetin riyazi proqnozu Neptunun orbitindən çox-çox kənara çıxan buzlu dağıntıların uzaq bölgəsi olan Kuiper qurşağındakı bəzi kiçik cisimlərin unikal orbitlərini izah edə bilər. Astronomlar indi proqnozlaşdırılan planeti axtarırlar. Dərinlikdə 2015-ci ilin yanvarında Caltech astronomları Konstantin Batygin və Mike Brown yeni tədqiqat elan etdilər ki, bu da nəhəng planetin xarici Günəş sistemində qeyri-adi, uzunsov orbitin izinə düşməsinə dair sübutlar təqdim edir.
Proqnoz birbaşa müşahidəyə deyil, ətraflı riyazi modelləşdirmə və kompüter simulyasiyalarına əsaslanır. Bu böyük obyekt uzaq Kuiper qurşağında aşkar edilmiş ən azı beş kiçik obyektin unikal orbitlərini izah edə bilər. NASA-nın Planet Elmləri Bölməsinin direktoru Cim Qrin, "Yeni planetin yaranma ehtimalı, şübhəsiz ki, bir planetoloq kimi mənim üçün və hamımız üçün həyəcan vericidir" dedi. "Lakin bu, yeni planetin aşkarlanması və ya kəşfi deyil. X Planetinin olduğunu əminliklə söyləmək hələ tezdir. Bizim gördüyümüz məhdud müşahidələr əsasında modelləşdirməyə əsaslanan erkən proqnozdur. Bu, başlanğıcdır, maraqlı nəticəyə gətirib çıxara biləcək bir prosesdir”.
Caltech alimləri hesab edirlər ki, X planeti Yerin kütləsindən təxminən 10 dəfə böyük ola bilər və ölçüsü baxımından Uran və ya Neptuna bənzəyir. Proqnozlaşdırılan orbit Günəşimizdən orta hesabla Neptundan (Günəşi orta hesabla 2,8 milyard mil məsafədə fırlanan) təxminən 20 dəfə uzaqdır. Bu yeni planetin Günəş ətrafında cəmi bir tam orbiti (burada Neptun təxminən hər 165 ildən bir orbitini tamamlayır) etmək üçün 10.000 ilə 20.000 il arasında vaxt lazımdır. Nə vaxt kəşf edilib? Planet X hələ kəşf olunmayıb və elmi ictimaiyyətdə onun mövcud olub-olmaması ilə bağlı mübahisələr gedir. Astronomical Journal-ın 20 yanvar tarixli sayındakı proqnoz riyazi modelləşdirməyə əsaslanır.
Mənbə: www.science.nasa.gov.az
Tərcümə etdi: Meşədiyeva Türkanə
