Yuxular yuxu zamanı ağlımızın yaratdığı hekayələr və şəkillərdir. Xəyal qurmağın bəzi faydaları ola bilər, məsələn, gün ərzində toplanan məlumatları beynin emal etməsinə kömək edir. Onlar elm adamları və psixoloqlar üçün davamlı sirr mənbəyidir.
Xəyallar niyə baş verir? Onlara nə səbəb olur? Biz onlara nəzarət edə bilərikmi? Onlar nə deməkdir?
Bu məqalə yuxu görmənin mövcud nəzəriyyələrini, səbəblərini və tətbiqlərini araşdıracaq. Həmişə yuxu gördüyümüzü xatırlaya bilmərik, amma hər kəsin gecədə 3-6 dəfə yuxu gördüyü düşünülür. Hər yuxunun 5-20 dəqiqə arasında davam etdiyi düşünülür. Yuxuların təxminən 95 faizi insan yataqdan qalxan zaman unudulur. Uzunmüddətli xatirələri öyrənməyə və inkişaf etdirməyə kömək edir. Kor insanlar görən insanlarla müqayisədə digər duyğu komponentləri ilə daha çox yuxu görürlər.
Xəyallar:
Onlar bizim şüursuz arzularımızı təmsil edirmi? Niyə xəyal etdiyimizlə bağlı bir neçə nəzəriyyə var. Yuxular yuxu dövrünün sadəcə bir hissəsidir, yoxsa başqa məqsədə xidmət edir?
Mümkün izahatlara aşağıdakılar daxildir: Şüursuz istəkləri və arzuları təmsil etmək, yuxu zamanı beyin və bədəndən gələn təsadüfi siqnalları şərh etmək, gündəlik iş zamanı toplanmış məlumatları bir psixoterapiya forması kimi birləşdirmək və emal etmək…
Yuxu dövründə yuxunun beş mərhələsi var:
Mərhələ 1:
Yüngül yuxu, yavaş göz hərəkəti və azalmış əzələ fəaliyyəti. Bu mərhələ ümumi yuxunun 4-5 faizini təşkil edir.
Mərhələ 2:
Göz hərəkəti dayanır və beyin dalğaları yavaşlayır, yuxu milləri adlanan sürətli dalğaların arabir partlaması ilə. Bu mərhələ ümumi yuxunun 45-55 faizini təşkil edir.
Mərhələ 3:
Delta dalğaları adlanan son dərəcə yavaş beyin dalğaları daha kiçik, daha sürətli dalğalarla kəsişərək görünməyə başlayır. Bu, ümumi yuxunun 4-6 faizini təşkil edir.
Mərhələ 4:
Beyin, demək olar ki, yalnız delta dalğaları istehsal edir. Birlikdə "dərin yuxu" adlanan 3 və 4-cü mərhələlərdə kimisə oyatmaq çətindir. Göz hərəkəti və əzələ fəaliyyəti yoxdur. Dərin yuxuda oyanmış insanlar dərhal uyğunlaşmır və tez-tez oyandıqdan sonra bir neçə dəqiqə ərzində yönünü itirirlər. Bu, ümumi yuxunun 12-15 faizini təşkil edir.
Mərhələ 5:
Bu mərhələ sürətli göz hərəkəti kimi tanınır. Nəfəs daha sürətli, nizamsız və dayaz olur, gözlər müxtəlif istiqamətlərdə sürətlə sürüşür, ətrafların əzələləri müvəqqəti olaraq iflic olur. Ürək dərəcəsi artır, qan təzyiqi yüksəlir. İnsanlar bu yuxudan oyananda çox vaxt qəribə və məntiqsiz nağılları təsvir edirlər. Bunlar xəyallardır. Bu mərhələ ümumi yuxu vaxtının 20-25 faizini təşkil edir.
Mənbə: Medicalnewstoday
Tərcümə etdi: Gülnisə Əfkari
