Bu gün:

Gender bərabərliyi


Gender bərabərliyi təkcə əsas insan hüququ deyil, həm də dinc, firavan və davamlı dünya üçün zəruri təməldir. Son onilliklərdə irəliləyiş var, lakin dünya 2030-cu ilə qədər gender bərabərliyinə nail olmaq yolunda deyil. Qadınlar və qızlar dünya əhalisinin yarısını təşkil edir. Lakin gender bərabərsizliyi hər yerdə davam edir və sosial tərəqqidə durğunluq yaradır.

Orta hesabla, əmək bazarındakı qadınlar qlobal miqyasda hələ də kişilərdən 23 faiz az qazanır və qadınlar kişilərə nisbətən təqribən üç dəfə çox saatını pulsuz ev və qayğı işlərinə sərf edirlər. Cinsi zorakılıq və istismar, ödənişsiz qayğı və ev işlərinin qeyri-bərabər bölgüsü və dövlət vəzifələrində ayrı-seçkilik bütün böyük maneələr olaraq qalır. Bütün bu bərabərsizlik sahələri COVID-19 pandemiyası ilə daha da şiddətlənib: cinsi zorakılıqla bağlı hesabatlarda artım müşahidə olunub, məktəblərin bağlanması səbəbindən qadınlar daha çox qayğı göstəriblər və qlobal miqyasda səhiyyə və sosial işçilərin 70%-i qadınlardır. 

İndiki templə, uşaq nikahlarına son qoymaq üçün təqribən 300 il, hüquqi müdafiədə boşluqların aradan qaldırılması və ayrı-seçkilik yaradan qanunların aradan qaldırılması üçün 286 il, qadınların iş yerlərində hakimiyyət və rəhbər vəzifələrdə bərabər şəkildə təmsil olunması üçün 140 il vaxt lazımdır. Məqsədə nail olmaq üçün sistemli maneələri aradan qaldırmaq üçün siyasi liderlik, investisiyalar və hərtərəfli siyasət islahatları lazımdır.

Nə qədər irəliləyiş əldə etmişik?

Gender bərabərliyinin irəliləyişinə dair beynəlxalq öhdəliklər bəzi sahələrdə irəliləyişlərə səbəb olub: uşaq nigahları son illərdə azalıb və qadınların siyasi arenada təmsil olunması əvvəlkindən daha yüksəkdir. Lakin hər bir qadın və qızın tam gender bərabərliyindən istifadə etdiyi və onların səlahiyyətlərinin artırılması üçün bütün hüquqi, sosial və iqtisadi maneələrin aradan qaldırıldığı bir dünya vədi yerinə yetirilməmişdir. Əslində, bu məqsəd yəqin ki, əvvəlkindən daha yaxındır.

Genderlə bağlı başqa problemlər varmı?

Bəli. Dünya miqyasında evli qadınların təxminən yarısı cinsi və reproduktiv sağlamlıqları və hüquqları ilə bağlı qərar qəbul etmə gücünə malik deyil. 15-49 yaş arasında olan qadınların 35 faizi fiziki və ya cinsi zorakılığa məruz qalıb. Bu cür zorakılıq təkcə ayrı-ayrı qadınlara və qızlara zərər vermir; həm də onların ümumi həyat keyfiyyətini aşağı salır və cəmiyyətdə fəal iştirakına mane olur.

Biz nə edə bilərik?

Əgər siz qızsınızsa, məktəb oxumalı, sinif yoldaşlarınıza da eyni şeyi etmələri üçün köməklik edə və cinsi, reproduktiv sağlamlıq xidmətlərindən istifadə hüququnuz üçün mübarizə apara bilərsiniz. Bərabər imkanlar üçün nəzərdə tutulmayan və tez-tez görünməz maneə yaradan şüursuz qərəzlərə və gizli assosiasiyalara müraciət edə bilərsiniz.

Əgər siz kişisinizsə, gender bərabərliyinə nail olmaq və sağlam, hörmətli münasibətləri mənimsəmək üçün qadınlarla birlikdə işləyə bilərsiniz. Siz qadınların hüquqlarını məhdudlaşdıran və onların tam potensialına çatmasına mane olan zərərli qanunları dəyişdirmək üçün təhsil kampaniyalarını maliyyələşdirə bilərsiniz.
Qadınlara qarşı zorakılığın bütün formalarına son qoymaq üçün dünyanın ən böyük məqsədyönlü səyidir.

Mənbə: un.org
Tərcümə etdi: Gülnisə Əfkari

Paylaş
Şərh əlavə et