Bu gün:

Alzheimer xəstəliyi nədir?


Alzheimerdə görülən pozğunluqlar hansılardır?

Alzheimer: Beynin bütün idrak funksiyalarının, xüsusən də yaddaşın itirilməsinə səbəb olan və mikroskopik olaraq beyində anormal zülal yığılması ilə ortaya çıxan bir xəstəlikdir. Ümumi demans kimi tanınan demans : Bu, dilin, yaddaşın, riyaziyyatın, qərar qəbuletmə qabiliyyətinin və digər koqnitiv funksiyaların tədricən itirilməsi deməkdir. Bütün Alzheimer xəstələrində demans var, lakin hər demensiya xəstəsi Alzheimer xəstəliyinə tutulmur. Bunun səbəbi demansa səbəb olan bir çox müxtəlif xəstəliklərin olmasıdır.  Alzheimer demansın ən çox yayılmış növüdür. Bu səbəbdən demans və Alzheimer xəstəlikləri bəzən səhvən və tez-tez bir-biri ilə qarışdırılır.

Türkiyədə təxminən 250 min Alzheimer xəstəsi olduğu təxmin edilir və yaşlı əhalinin artması ilə bu rəqəmin daha da artması gözlənilir. Yaşla birbaşa mütənasib olaraq bu xəstəliyin tezliyi də artır. Ancaq bilinməlidir ki, Alzheimer, ümumiyyətlə, qocalmanın nəticəsi deyil. Normal qocalma zamanı beyində bəzi struktur dəyişiklikləri baş verir, lakin zehni qabiliyyətlərin açıq şəkildə itirilməsi müşahidə olunmur. Yeni məlumatları öyrənməkdə çətinlik Alzheimer xəstəliyinin əlamətidir. Bu pozğunluq psixi xəstəlik deyil, lakin xəstəliyin gedişi zamanı bəzi psixiatrik məlumatlar əlavə olunur və buna görə də psixiatrik xəstəliklə oxşarlıqlar göstərə bilər.

Alzheimer xəstəliyində görülən pozğunluqlar

●  Yaddaş problemləri
●  Qərar qəbul etməkdə çətinlik
●  Düşünmək və düşünməkdə çətinlik
●  Arifmetik əməliyyatlarda çətinlik
●  Söz tapmaqda çətinlik
●  İtirilmiş vəziyyətlər
●  Davranış və şəxsiyyət dəyişiklikləri
●  Əvvəllər asanlıqla edilən işləri görməkdə çətinlik

Bunlardan başqa, çox vaxt erkən mərhələlərdə laqeyd qalan simptomlar var. Yorğunluq, unutqanlıq, sözləri xatırlaya bilməmə, qərar vermə və ictimai davranışların pozulması, yeni şeylər öyrənə bilməmə kimi hallar yaranır. Orta müddətdə gündəlik fəaliyyətə mane olan simptomlar və problemlər meydana çıxır. Xəstənin qayğıya ehtiyacı və fiziki pozğunluqların ortaya çıxması inkişaf etmiş alzheimer xəstələrində görülən vəziyyətlərdir. Bundan əlavə, bağırsaq və sidik kisəsinə nəzarətin pozulması, sadə əmrləri yerinə yetirməkdə və ya danışmağın çətinliyi, emosional pozğunluq, xəyalpərəstlik, daimi sərgərdanlıq və şüurun itirilməsi kimi hallara da rast gəlinir.

Alzheimer xəstəliyi haqqında nəyi bilmək lazımdır?

Bu xəstəlik ölümcül deyil, lakin gətirdiyi mənfiliklərlə ömrün uzunluğuna təsir edə bilər. Alzheimer yoluxucu bir xəstəlik deyil. Bu  xəstəliyə nəyin səbəb olduğu dəqiq bilinmir, lakin bunun riskini artıran bəzi amillər var. Risk 60 yaşından sonra artır, 80-90 yaşdan sonra isə sabit qalır. Qadınlarda daha çox rast gəlinir və xəstəliyin müddəti daha uzun olur.

●  Hər demensiya xəstəsi və hər unutqan insanda alzheimer xəstəliyi olmur. Unutqanlığın müxtəlif səbəbləri ola bilər.
●Hər yaşlanan insanın onu inkişaf etdirəcəyi demək deyil.
●Səbəbi dəqiq məlum deyil, lakin bəzi riskli vəziyyətlər bu xəstəliyin ortaya çıxmasını asanlaşdırır.
●Yoluxucu bir xəstəlik deyil, lakin bəzi yoluxucu xəstəliklərin diaqnoz mərhələlərində araşdırılması lazım ola bilər.
●  Alzheimer xəstəliyi ölümcül bir xəstəlik deyil, lakin xəstəlik irəlilədikcə və xəstənin qayğıya ehtiyacı artdıqca yeni xəstəliklər ömür müddətini qısalda bilər.
●  Tək başına heç bir test bu xəstəliyə diaqnoz qoya bilməz. Digər demans hallarının olub-olmadığını təsdiqləmək üçün bir çox müayinə tələb oluna bilər.
●  Bu xəstəliyin qəti müalicəsi hələ mümkün deyil. Buna baxmayaraq, dəqiq və erkən diaqnoz vacibdir.
●  Alzheimer xəstələri ilə yaşamaq asan olmasa da, kifayət qədər məlumat və paylaşma ilə bu vəziyyəti aşmaq mümkün ola bilər.  Belə bir hadisədə sevdiklərinizlə keçirəcəyiniz hər anın dəyərini unutmamalısınız.


Mənbə : BilgiBaba.com
Tərcümə etdi : Aysel Aslanova

Paylaş
Şərh əlavə et