Alimlər ilk dəfə olaraq nəsli kəsilməkdə olan növlərin taleyinin necə olacağını dəqiq proqnozlaşdıran model yarada biliblər. Onlardan biri də ağ ayıdır. Toronto Universitetinin və Polar Beer İnternational üzvlərinin də daxil olduğu bir qrup elm adamı öz nəticələrini “Natural Climate Change” jurnalının son sayında dərc edib.
Tədqiqat qeyd edir ki, qütb ayılarının taleyi iki fərqli ssenari üzrə baş verə bilər. Birincisi qlobal istiləşmə prosesinin eyni sürətlə davam edəcəyini, ikincisi isə atmosferə atılan istixana qazlarının həcminin əhəmiyyətli dərəcədə azalacağını nəzərdə tutur. Əgər bu, yaxın illərdə baş verməsə, 2100-cü ilə qədər qütb ayısı faktiki olaraq yox olacaq. Bu heyvanların kiçik bir populyasiyasının yalnız Kanadanın ən şimal arxipelaqı olan Kraliça Yelizaveta adalarında sağ qalmaq şansı var. İndi ayıların tapıldığı digər bölgələrdə artıq ayılar yoxdur.
Əgər bəşəriyyət qlobal istiləşməni artıran prosesləri ləngidə bilsə, qütb ayılarının yaşamaq şansı daha çox olacaq, lakin 2080-ci ilə qədər növlərin çoxalma sürəti kəskin şəkildə azalacaq. Hər iki halda bu tendensiya 2040-cı ildən bəzi populyasiyalarda müşahidə olunacaq və bəzi ərazilərdə ayıların nəsli kəsiləcək.
Alimlərin fikrincə, hazırda vəhşi təbiətdə 19 populyasiyanı təşkil edən təxminən 26 min qütb ayısı yaşayır. Onların yaşayış sahəsi Norveç Svalbard arxipelaqı, Hudzon körfəzi və Kraliça Yelizaveta adalarından Sibir və Alyaska arasındakı Çukçi dənizinə qədər uzanır. Quruda, qütb ayıları kifayət qədər qida ala bilmirlər, buna görə də donmuş dəniz rəflərinə ehtiyac duyurlar: Orada buzun çatlarından və hava deliklərindən çıxan suitiləri ovlayırlar.
Qütb ayısı üçün qış ov mövsümüdür. O, bədənində yağ yığır ki, bu da ona isti aylarda, quruda olanda və az yeyəndə enerji verir. Arktikada qışlar daha isti və qısa olsa, ayılar ovlaya bilməyəcək və nəticədə onların yay dövründə sağ qalması çətinləşəcək. Bu fenomen, məsələn, «Lent» dövründə sayı 25-50% azalan Cənubi Beaufort populyasiyasında artıq müşahidə olunur. Eyni şey Hudson körfəzində də baş verir – bu, qütb ayılarının ən cənub yaşayış yeridir. Orada 1987-ci ildən onların sayı 30% azalıb.
Nəsli kəsilməkdə olan digər heyvanların əksəriyyətindən daha yaxşıdır. Meşələrin qırılması və ya insanların onları məhv etməsi səbəbindən nəsli kəsilir, lakin hələ də qaçmaq üçün bir yolları var: çox vaxt köç edə bilərlər. Qütb ayısı Yer kürəsində yalnız bir yerdə - Arktikada yaşaya bilir. Əgər o yoxa çıxarsa və hər şey davamlı olaraq buna doğru gedirsə, onlar da yox olacaqlar. Təəssüf ki, quruda minlərlə arıq və ac ayı görmək ehtimalı çox real bir ehtimala çevrilir.
Mənbə: Grozny-İnform.ru
Tərcümə etdi: Leyla Əliyeva
