Abraham Linkoln vətəndaş müharibəsinin başlamasına az qalmış ABŞ-ın 16-cı prezidenti seçildi. Siyasi həyatı 23 yaşında başlayan Linkolnun həyatının ilk və yeganə əsl sevgisi onun həyat yoldaşı Meri Todd olub. Boyu 1,93 m olan və istedadlı yazçı kimi tanınan Abraham Linkolnun həyatı və ölümü.
ABŞ-ın respublikaçılar partiyasından olan ilk prezidenti Abraham Linkoln köləliyə son qoydu və böyük işlər gördü. Abraham Linkoln eyni zamanda ABŞ-ın sui-qəsd nəticəsində öldürülən ilk baş naziri oldu. Bəs Abraham Linkoln kimdir? Budur onun həyat yoldaşı, uşaqları və şəxsi həyatı...
Abraham Linkoln kimdir?
Həyatı
12 fevral 1809-cu ildə ABŞ-da anadan olub. Onun doqquz yaşı olanda anası öldü və atası yenidən evlənənə qədər bacısı Sara ona qulluq etdi. Abrahamın atası Tomas Linkoln, Saraha Buş Conston adlı bir adamla evləndi. Linkoln formal təhsil alıb. Amma davamlı oxumaqla özünü tərbiyə etməkdən əl çəkmədi. Sonrakı illərdə ailəsi İllinoysa köçdü və Linkoln burada təkbaşına yola düşdü. Linkoln torpaq tədqiqatçısı və poçt müdiri kimi işlərdə çalışırdı. Daha sonra 25 yaşında İllinoys Qanunverici orqanının üzvü oldu. Bu müddət ərzində hüquq təhsili alıb və hüquqşünas kimi fəaliyyətə başlayıb. Linkolnun uğurlu hüquq karyerası var idi.
Linkoln namizəd olduğu ABŞ Senatına daxil ola bilmədi, lakin debat zamanı köləliyə qarşı dediyi sözlər ona milli tanınma gətirdi. 1861-ci ildə səslərin əksəriyyətini alaraq Respublika Partiyasının ilk sədri oldu. Respublikaçılar da köləliyə qarşı idilər. Onlar bunun cənub ştatlarında qulların davam etməsinə icazə verəcəyini, lakin ABŞ-ın yeni ştatlarına və ya ərazilərinə yayılmasına icazə verilməyəcəyini söylədilər.
Cənub ştatları Linkolnun siyasətinə görə prezident olmasını istəmirdi. Cənubi Karolina, Missisipi, Florida, Alabama, Texas, Corciya və Luiziana yeni prezidentin köləliyi ləğv edəcəyinə əmin olaraq dərhal ABŞ-dan müstəqilliklərini elan etdilər. Ayrılan ilk ştat Cənubi Karolina idi, lakin tezliklə daha altı ştat izlədi. Bu ştatlar Cefferson Davisin sədrliyi ilə yeni bir ştat - Amerika Konfederativ Dövlətləri yaratdılar. Virciniya, Arkanzas, Şimali Karolina və Tennessi ştatlarının iştirakı ilə 11 ştat Amerikada vətəndaş müharibəsini alovlandırdı.
Vətəndaş Müharibəsi
Vətəndaş müharibəsi, Linkoln 12 aprel 1861-ci ildə vəzifəyə gəldikdən cəmi bir ay sonra Cənubi Karolina ştatının Fort Sumter şəhərində başladı. Linkoln cənubu məğlub etmək üçün şimal əyalətlərindən birini çağırdı. Sonra dörd il davam edən qanlı müharibə başladı. 1863-cü ilin iyulunda baş verən Gettisburq döyüşü mühüm dönüş nöqtəsi oldu.
ABŞ-da köləliyin qaldırılması
1863-cü ildə, 1-ci ildə Linkoln Emancipation Proclamation nəşr olundu. Bu, Konfederasiya Dövlətlərində kölələri azad edən bir əmr idi.
Evliliyi
Meri Todd Kentukki ştatının Leksinqton şəhərində anadan olub. Valideynləri Robert Smith Todd və Elizabeth Parker idi. Atası bankir və qul sahibi idi. Merinin anası altı yaşında olarkən öldü və atası iki il sonra yenidən evləndi. Meri yaxşı təhsilli və elit bir cəmiyyətdə böyüdü. Linkoln Ninian və dəbdəbəli malikanənin sahibi Elizabet Edvardla dostluq edir. Sprinqfildin ali təhsilli icmasının bir araya gəldiyi bazar günü partiyaları tez-tez olurdu. Burada o, Meri Toddla tanış oldu. 1840-cı ilə qədər nişanlandıqlarını elan etdilər. 4 noyabr 1842-ci ildə evləndilər. Toy mərasiminə Yepiskop naziri Çarlz Dresser rəhbərlik edirdi.
Uşaqları
Avraam və Merinin Robert, Edvard (Eddie), Uilyam (Villi) və Tomas (Tad) adlı 4 oğlu var idi. Yetkinlik yaşına çatana qədər sağ qalan yeganə övladı böyük oğlu Robert idi.
Linkolnun Ölümü
Prezident Abraham Linkoln Vaşinqtondakı Ford Teatrında tamaşaya baxarkən Con Uilks But tərəfindən güllələnib. Linkoln 15 aprel 1865-ci ildə sui-qəsd nəticəsində öldü.
Mənbə: Onedio.com
Tərcümə etdi: Amin Həsənli
