Bu gün:

Sufizm nədir?


İslam dininin mistik tərəfini kəşf etmək istəyənlərin qarşılaşacağı anlayışlardan biri də sufizmdir. Sufizm İslamın mistik cəhətinə diqqət yetirən bir fəlsəfə və inancdır. Sufilər ilahi gerçəkliyə çatmaq üçün ayin və əməllərdən istifadə edirlər. 

Sufizm islamın özəyində olan sülh, tolerantlıq və qardaşlıq prinsiplərinə sadiqdir. Sufilər hesab edirlər ki, bütün insanlar qardaşdır və sevgi ilə rəftar edilməlidir. Ona görə də sufizm bütün dünyada sülh və tolerantlıq mesajları ilə qəbul edilir. 

Sufizm nədir? 

Sufizm insanlara öz daxili aləmini kəşf etməyə, özünü keçməyə və ilahi gerçəkliyə çatmağa kömək edir. Sufizmə təfəkkür, fırlanma, zikr kimi əməllər daxildir və bu ayinlər insanların daxili rahatlığını tapmağa və ilahi gerçəkliyə yaxınlaşmağa kömək edir. Sufi dinc və tolerant həyat tərzini mənimsəyir, insanları bir-birinə hörmət və sevgiyə sövq edir. Sufizm təlimləri digər mədəniyyət və dinlərə, eləcə də islam dünyasına əhəmiyyətli təsir göstərmişdir.

Sufizmin tarixi və mənşəyi

Sufizm islamdan əvvəlki dövrdə mistik ənənələrdən qaynaqlanır. İslam dininin yaranması ilə dinindəki bəzi fikirlərlə qarışaraq ortaya çıxdı. İslam dininin yaranmasından təxminən iki yüz il sonra yaranmışdır.

İlk sufilər islam peyğəmbəri Hz.Məhəmmədin təlimləri ilə yaşayırdılar və bu təlimləri daha da irəli aparmaq istəyirdilər. Sufizm hərəkatı İran və Misir kimi islam dünyasının müxtəlif yerlərində, xüsusən, 8-9-cu əsrlərdə təsirli olmuşdur. Bu dövrdə sufilər islam fəlsəfəsi və mistisizmi ilə bağlı çoxlu əsərlər yazmışlar.

İslam aləmində sufizmin ən mühüm simalarından biri sufi mistik və şair Mövlanə Cəlaləddin Rumidir. Ruminin əsərləri sufizm fəlsəfəsinə və prinsiplərinə böyük töhvə vermişdir. Ruminin ən məşhur əsəri “Məsnəvi”-dir və islam dünyasında böyük təsirə malikdir.

Sufizm tarixi islam dünyasında baş verən siyasi və ictimai hadisələrlə sıx bağlıdır. Sufilər zaman-zaman islamın rəsmi qurumlarına, siyasi hakimiyyətə qarşı üsyanlar təşkil edirdilər. Lakin ümumən, sufilər sülhsevər və tolerant mövqe tutmuşlar.

Sufizmin tarixi boyu müxtəlif məzhəb və təriqətlər yaranmışdır. Bu məzhəblər arasında müəyyən fərqlər olsa da, sufizmin əsas fəlsəfəsi və prinsipləri, demək olar ki, hər məzhəbdə eyni qalmışdır.

Bu gün də sufizm bütün dünyada öz təsirini saxlayır. İslam dünyasında olduğu qədər qərbdə də sufizm təlimləri və ayinləri diqqəti cəlb edir. Sufizm sülhsevər və tolerant yanaşmasına görə çoxları tərəfindən təqdir və hörmətlə qarşılanır.

Sufi fəlsəfəsi və inancları

Sufizm təlimləri islam dininin əsas inanclarına və tək bir Allahın varlığına, Hz. Məhəmmədin peyğəmbərliyinə, Quranın müqəddəsliyinə inanır. Lakin sufizm islam dininin digər inanclarından fərqli yanaşmaya malikdir.

Sufizm fəlsəfəsi tək bir tanrının varlığına və kainatdakı hər şeyin tanrıdan yarandığına inanır. Bu fəlsəfəyə görə hər bir insanın daxilində ilahi bir nur vardır və bu nur insanın özünü və kainatı dərk etmək üçün istifadə edə biləcəyi bir bələdçidir. Bu nur insanın qəlbində yaşayır və insanın özünü tanıması, ilahi gerçəkliyə çatması və sərhədlərini aşması üçün istifadə edə biləcəyi bir vasitədir.

Sufizm fəlsəfəsi həm də kainatdakı hər şeyin bir-birinə bağlı olduğunu və hər şeyin ilahi bir məqsəd üçün mövcud olduğunu öyrədir. Bu səbəbdən sufilər başqa insanlara, təbiətə və bütün varlıqlara hörmət və məhəbbətlə yanaşırlar. 

Ayinlər insanın qəlbini açmaq, daxili rahatlıq tapmaq və ilahi gerçəkliyə çatmaq üçün istifadə olunur.

Sufilər öyrədirlər ki, hər şey müvəqqətidir və ölümsüzlük ancaq ilahi reallıqda mövcuddur. Ona görə də sufilər dünya nemətlərinə bağlı qalmamağa, ölümsüzlüyə nail olmaq üçün qəlblərini və zehnini ilahi gerçəkliyə yönəltməyə can atırlar.

Ayinlərə sufi musiqisi, fırlanma, zikr, sufi nəfəsi və dua kimi əməllər daxildir.

Zikr 

Zikr sufilərin Allahı zikr etmək üçün yerinə yetirdiyi bir mərasimdir. Zikr müəyyən bir sözü, ifadəni və ya adı təkrarlamaqla yerinə yetirilir. Sufilər zikr zamanı diqqətini Allahın varlığına yönəldir və ilahi gerçəkliyə bağlanırlar. Bu ayin sufilərə daxili rahatlıq tapmağa və ilahi gerçəkliyə çatmağa kömək edir.

Səma 

Səma sufilərə musiqi və rəqs vasitəsilə ilahi gerçəkliyi yaşamağa imkan verir. Səmada sufilər musiqi və rəqsin müşayiəti ilə ilahi gerçəkliyə bağlanır, Allahın hüzurunu hiss edirlər. Səma sufilərin mənəvi və fiziki cəhətdən azad olmasına kömək edir.

Sufi nəfəsi

Sufi nəfəsi sufilərin zehnini və qəlbini ilahi gerçəkliyə yönəltməsinə kömək edən bir təcrübədir. Sufilər məşq zamanı tənəffüs üsulları ilə yanaşı, nəğmələr oxumaqla zehnini boşaldır və daxili rahatlıq tapırlar.

Namaz

Namaz sufilərin Allaha yalvarmasıdır. Namaz əsnasında sufilər Allahın hüzuruna və rəhmətinə diqqət yetirir, istəklərini Allaha çatdırırlar. Sufi duaları səmimi olduğuna görə çox təsirlidir və onlara Allahın yardım və rəhmətini cəlb etməyə kömək edir.

Sufizmin liderləri

İslamda sufi liderləri sufi ağsaqqalları kimi də tanınır. Bu liderlər sufizm fəlsəfəsini yaymaq, ayinləri yerinə yetirmək və sufi təriqətləri yaratmaq üçün çalışırdılar. İbn Ərəbi, Hafiz, Şəms-i Təbrizi, Mövlana Cəlaləddin Rumi kimi öndə gedən sufi liderləri sufizmin təsirini islam dünyasından bütün dünyaya yaydılar.

Sufizm təriqətlərinə Bektaşilik, Nəqşibəndilik, Mövləvilik və Kalenderizm kimi təriqətlər daxildir. Bu təriqətlər sufizmin fəlsəfə və prinsiplərinə sadiq qalmaqla yanaşı, özünəməxsus ayinləri, əməlləri və rəhbər strukturlarına malikdirlər.

Mənbə: Neoldu 

Tərcümə etdi: Nuran Əhmədzadə 


Paylaş
Şərh əlavə et