Azərbaycan milli mətbuatının ilk nümunəsi olan “Əkinçi” qəzetinin adını çəkdikdə, çox zaman yalnız Həsən bəy Zərdabi yada düşür. Lakin bu böyük işin arxasında dayanan, qəzetin ruhunu və missiyasını bölüşən başqa maarifçi ziyalılar da vardı. Onlardan biri də Mirzə Həsən Əlqədar idi – Əkinçi məktəbinin ilk yol yoldaşlarından biri.
Mirzə Həsən Əlqədar 1875–1877-ci illərdə nəşr olunan “Əkinçi” qəzetində həm müəllif, həm də ideya tərəfdarı kimi çıxış edirdi. O, xalqın maariflənməsi, cahilliklə mübarizə və elmi biliklərin yayılması mövzusunda yazılarla çıxış edir, qəzetin əsas məqsədi olan xalqın oyadılması işinə töhfə verirdi.
Onun yazıları sadə dildə, oxunaqlı və anlayışlı formada yazılırdı ki, bu da qəzetin əsas auditoriyası olan kənd əhalisi üçün çox vacib idi. Əlqədar dini fanatizmə, geriliyə qarşı çıxır, elmin və savadın gücünə inanırdı.
Həyatı və maarifçilik fəaliyyəti
Mirzə Həsən Əlqədar XIX əsrin ortalarında dünyaya gəlmiş, dövrünün maarifpərvər ziyalılarından olmuşdur. O, müxtəlif məktəblərdə müəllimlik etmiş, ərəb və fars dillərində kamil biliklərə malik olmuşdur. Həm klassik Şərq ədəbiyyatını, həm də Avropa elmlərini öyrənmişdi.
Əlqədar, təkcə mətbuat sahəsində deyil, maarifçilik və tərcüməçilik fəaliyyəti ilə də tanınırdı. O, dövrün qabaqcıl ideyalarını kütləyə çatdırmaq üçün çox səy göstərmiş, Əkinçinin missiyasını öz fəaliyyəti ilə dəstəkləmişdi.
Niyə bu qədər az tanınır?
Təəssüf ki, Mirzə Həsən Əlqədar kimi bir çox ziyalıların fəaliyyəti geniş şəkildə sənədləşdirilmədiyi üçün bu gün onların adı yalnız mütəxəssis dairələrində xatırlanır. Halbuki, Əkinçi məktəbi təkcə Zərdabidən ibarət deyildi – bu bir maarifçi hərəkatı idi və Əlqədar onun fəal üzvlərindən biri idi.
Mirzə Həsən Əlqədar kimi ziyalıların fəaliyyəti bugünün jurnalistikasına bir nümunədir. Onlar mətbuatı təkcə informasiya vasitəsi yox, xalqın inkişaf silahı kimi görürdülər. Əkinçinin uğuru da məhz bu birgə fəaliyyətin nəticəsi idi.
Hazırladı: Gülay Bədirli
