Misir piramidaları qədim dünyanın ən sirli və tanınan simvollarından biri olub. Onlara 4 mindən çox il vaxt keçib, amma müharibələrə, zəlzələlərə və zamanın təsirinə baxmayaraq indiyədək dayanıb qalıb. Bir çoxları maraqlanır: niyə bu nəhəng daş tikililər orada yeni binalar xarabalığa çevriləndə belə salamat qala bilib?
Piramidaların sirri onların formasında və nədən, necə tikilməsində gizlənib. Əvvəla, piramida ən dayanıqlı həndəsi formalardan biri olub. Geniş təməl çəkini böyük bir sahəyə bərabər paylayıb, maili tərəflər isə divarların öz çəkisinin altında uçmasına imkan verməyib. Hətta güclü zəlzələlər və ya min illərlə eroziya yalnız xarici qatı hamarlaşdırıb, amma piramidanın nüvəsini dağıda bilməyib.
İkinci səbəb isə daş hörməsinin möhtəşəm keyfiyyətində olub. Milyonlarla əhəngdaşı və qranit blokları bir-birinə ideal uyğunlaşdırılıb. Piramidaların içində demək olar ki, məhlul olmayıb, daşlar o qədər sıx düzülüb ki, bəzən aralarına bıçaq belə keçirmək mümkün olmayıb. Buna görə də divarlar və dəhlizlər əsrlərlə monolit kimi qalıb.
Bundan başqa, materialın tərkibi də xüsusi olub. Xarici örtük üçün çox bərk ağ əhəngdaşı işlədilib, içəridə isə daha kobud daş və qranit məzar otaqları üçün istifadə edilib. Ağ qat zamanla böyük hissədə yoxa çıxıb — onu çox vaxt Qahirədə məscidlər və evlər tikmək üçün söküb aparıblar. Amma hətta örtüyünü itirəndən sonra belə piramidalar öz möhkəmliyini qoruyub saxlayıb.
Misirin iqlimi də az rol oynamayıb. Quru səhra mühitində daşı məhv edə biləcək bol yağış və rütubət olmayıb. Qum fırtınaları detalları yavaş-yavaş aşındırıb, amma dağıdıcı proses çox yavaş gedib.
Hələ də alimlər mübahisə edir ki, qədim misirlilər müasir texnika olmadan bu qədər dəqiq daş emalını necə edə bilib. Bəziləri mis alətlərdən və minlərlə işçidən istifadə edildiyini deyib, digərləri isə daha mürəkkəb texnologiyaların mövcud olduğunu irəli sürüb. Necə olursa olsun, fakt faktdır: piramidalar fironları, fatehləri və zamanı geridə qoymuş dahiyanə mühəndis layihəsi olub.
Bu gün də onlar bütün dünyada mühəndislər və memarlar arasında hörmət doğurub, möhkəmlik, sirr və insan sivilizasiyasının bizə qoyub getdiyi möhtəşəm abidə kimi dəyər verilib.
Mənbə: www.smithsonianmag.com
Tərcümə etdi: Fatimə Kərimli
