"İncəsənətin inciləri" rubrikası Goyanın "İt" rəsm əsərini təqdim edir.
İspan rəssam Francisco de Goya tərəfindən 1819-1823-cü illərdə çəkilən “İt” adlı bu tablo sadə görünsə də, içində dərin psixoloji və fəlsəfi mənalar gizlədir. Bu əsər Goyanın məşhur “Qara rəsmlər” (Pinturas Negras) silsiləsinə aiddir və bu silsilə onun həyatının ən qaranlıq dövrünü əks etdirir.
Rəsmə baxdıqda dərhal insanı narahat edən bir boşluq hiss olunur. Kətanın aşağı hissəsində yer alan balaca bir it başını yuxarı qaldıraraq baxır, ya nəsə gözləyir, ya da kömək istəyir. Amma onu əhatə edən geniş, boş, təlatümsüz sahə itə cavab vermir.
Burada fonun qeyri-müəyyənliyi, rənglərin bulanıqlığı və mərkəzsizliyi Goyanın insan psixologiyasına, təkliyə və ümidsizliyə olan baxışını əks etdirir. İtin yalnızlığı sanki insanın varlıq qarşısındakı acizliyini, ümidsiz axtarışını simvolizə edir.
Bu əsərdə nə dekorativ element, nə konkret bir məkan, nə də zaman göstəricisi var. Goya burada zamandan və məkandan azad, saf duyğu və düşüncə təqdim edir. Bir çox sənət tarixçiləri bu rəsmi ekzistensializm fəlsəfəsinin vizual başlanğıcı adlandırır.
Əsərin konkret mənası Goya tərəfindən izah edilməyib, bu da əsəri daha maraqlı və müzakirəyə açıq edir. Bəziləri itə “ümidsizlik içindəki ümid”, bəziləri isə “boşluğa batmaqda olan varlıq” kimi yanaşır.
Nəticə olaraq, “İt” rəsmi sakit bir fəğan kimidir. Goya bu əsərlə sözsüz bir dialoq yaradır, baxan hər kəs orada öz hisslərini, qorxularını, ümidsizliyini və ya tənhalığını tapa bilər.
Hazırladı: Talehə Hüseynzadə
