1587-ci ildə Şimali Amerikanın şərq sahillərində bir adada kiçik bir koloniya qurulub. Əgər məskunlaşanlar naməlum şəraitə görə yoxa çıxmasaydılar, qəsəbə Yeni Dünyadakı ilk daimi ingilis koloniyası olardı. Roanokun itirilmiş koloniyası Amerika tarixinin ən bədnam sirlərindən biridir. Tərk edilmiş qəsəbədə qalan sirli ipuçları və heç bir konkret sübutun olmaması onu vəhşi fərziyyələrin və nəzəriyyələrin mərkəzinə çevirir. Qəsəbənin çətin qurulması dövründə bələdiyyə başçısı Con Uayt resurslar və işçi qüvvəsi tələb etmək üçün İngiltərəyə gedib. O, üç ildən sonra geri qayıdıb və qəsəbənin boş olduğunu görüb- həyat yoldaşı, uşağı və nəvəsi, Amerikada doğulan ilk ingilis uşağı yoxa çıxıb. CROATOAN sözü və koloniyanın hüdudları daxilində ağaclara oyulmuş CRO hərfləri izaha işarə edən yeganə əlamətlər olub. İpuçlarına baxmayaraq, geri qayıdan ekipaj itkin kolonistləri axtara bilməyib. Onlar kimsəsiz qəsəbəyə gələn kimi fırtına yaxınlaşıb və onları İngiltərəyə qayıtmağa məcbur edib.
Əsrarəngiz ağac oymağına əsaslanaraq, indi Hatteras adası kimi tanınan yaxınlıqdakı Xroato adası, bir çoxlarının kolonistlərin köçdüyünə inandığı məkandır. Koloniyanın qurulması zamanı Hatteras hinduları adanı işğal ediblər və məşhur bir nəzəriyyə kolonistlərin resursların və torpaq biliklərinin çatışmazlığını aradan qaldırmaq üçün yerli Amerikalılar qrupuna qoşulduğunu güman edir. Bu iddiaya güman edilən bir dəlil John White-ın qızı Eleanor Dare tərəfindən oyulduğu iddia edilən daşlarda oymaların olmasıdır. Tez-tez Dare Stones adlanan bu daşlar kolonistlərin taleyini izah edən yazılı hekayələri və Daredən atasına qədər şəxsi lətifələri ehtiva edir. Onların əsasən saxtakarlıq olduğuna inanılmasına baxmayaraq, daşlardan ən azı birinin həqiqi ola biləcəyinə dair bəzi akademik inanclar var.
1998-ci ildən bəri Xorvat Layihəsi kolonistlərin Hatteras qəbiləsi ilə birlikdə olmaq üçün köçdükləri və ya ən azı onlarla qarşılıqlı əlaqədə olduqları nəzəriyyəsini dəstəkləmək üçün arxeoloji sübutları araşdırıb və təqdim edib. Xorvat kəndlərində tapılan əsərlər və əşyalar o zamanlar yalnız ingilis köçkünlərinin sahib olduqları və ya etdikləri iki qrup arasındakı əlaqəni möhkəmləndirib. Lakin bu dəlillərə və bir çox başqa nəzəriyyələrə baxmayaraq, çox güman ki, kolonistlərin yoxa çıxmasının sirrinə qəti bir cavab tapılmayacaq.
Mənbə: Britannica
Tərcümə etdi: Fidan Şahbazlı
