Kate Mossun 16 yaşında çəkilən məşhur fotosu Britaniyada mədəniyyət dəyişikliyinin başlanğıcını qeyd edən ikonik bir an olub. Bu görüntü gənclərin acid-house musiqi hərəkatı və rave mədəniyyəti ətrafında birləşdiyi, çətin iqtisadi şəraitdə ümid və eyforiya axtarışında olduğu bir dövrü əks etdirib. 1990-cı ilin iyul ayında “The Face” jurnalının üz qabığında yayımlanan bu foto 80-ci illərin stilizə edilən dəbdəbəsindən uzaq, daha təbii və realist bir dövrə keçidin rəmzi olub.
Corinne Day və Kate Mossun əməkdaşlığı
Fotoqraf Corinne Day tərəfindən çəkilən və Londondakı Milli Portret Qalereyasında sərgilənən bu şəkil britaniyalı gənclərin mədəniyyətinin ən yaxşı göstəricilərindən biri hesab edilir. “The Face” jurnalının keçmiş bədii rəhbəri Lee Swillingham bu şəkli “təravətli bir nəfəs” adlandıraraq onun modada əlçatan gözəllik anlayışını gücləndirdiyini bildirir.
Jurnalın əvvəlki bədii rəhbəri Phil Bicker Kate Mossu kəşf edərək onu “The Face-in siması” olmaq üçün seçib. O, Mossun sadəliyini, təbiiliyini və britaniyalı gənclərə uyğun gülərüz, səmimi xarizmasını vurğulayıb. Camber Sands çimərliyində çəkilən şəkillər isə Kate-in modellikdən çox real bir insan kimi göründüyünü nümayiş etdirib.
Mossun agentliyi və özü bu “xam” və “bir az yöndəmsiz” görünüşünü əvvəlcə bəyənməsələr də, bu fotosessiya zaman keçdikcə mədəni ikonaya çevrilib. “The Face” jurnalının qurucusu Nick Logan Mossun bu görüntüsünün o dövrün kütləvi rave səhnəsini və “sevgi yayını” (Summer of Love) simvolizə etdiyini qeyd edib.
Rave mədəniyyəti və yeni gənclik hərəkatı
Bu dövr post-pank dövrünün daha elitist və incəsənət məktəbi mühitindən çıxaraq daha geniş kütlələrə yayılan bir mərhələ olub. Mədəniyyət tədqiqatçısı Angela McRobbie bu hərəkatın gənclərin əyləncə anlayışını dəyişdirdiyini bildirir. İşsizlik və post-sənaye dövrünün monotonluğu fonunda rave mədəniyyəti insanlara azadlıq hissi verib.
Gender baxımından da rave səhnəsi fərqli idi: Kişilər üçün bu, emosional açılma və zorakı olmayan bir cinsəllik dövrü olub. Qadınlar üçün isə bu, bədənləri ilə daha rahat bir əlaqə qurmaq və saatlarla rəqs etməklə azadlıq hissini yaşamaq imkanı idi.
Mossun məşhurlaşması və modaya təsiri
Kate Mossun “The Face” jurnalındakı bu görüntüsü modada “glamour supermodelləri” erasının sonunu gətirib. Daha sonra o, Calvin Kleinin “Obsession” kampaniyasında yer alıb, bu da minimalist və “waif” (arıq, həssas) model obrazının geniş yayılmasına səbəb olub.
90-cı illərin dəyişən mədəniyyəti
“The Face” jurnalı 90-cı illərin ortalarında yeni bir mərhələyə keçid edib. Britpop və Grunge musiqi janrları yüksəlib. Yeni üsyankar gənclər (“new lads and ladettes”) modaya təsir edib. Texnologiya və retuş sənayesi inkişaf edərək vizual üslubu dəyişdirib.
1997-ci ildə Tony Blair və Yeni Leybor hökuməti sənətçilər və məşhur simaları Downing Street-ə dəvət edib, bu da Cool Britannia dövrünün başlanğıcı olub. Oasis qrupu və digər britaniyalı sənətçilər, yenidən “London swings again” (“London yenidən ritmdədir”) şüarı ilə diqqət mərkəzinə gəlib.
Rave mədəniyyətinin və “The Face” -in irsi
Bəzi nəzəriyyəçilər rave mədəniyyətini anarxik, sosial üsyan və siniflərarası harmoniya hərəkatı kimi görür. Digərləri isə onu sadəcə bir “xoşbəxt kollektiv yaddaş” adlandırır. Rave-in geniş yayıldığını göstərən faktlardan biri də onun fərqli sosial təbəqələrdən gələn insanları bir araya gətirməsi və hökumətin bu qeyri-qanuni partiləri qadağan etməyə çalışmasıdır.
Lakin McRobbie-yə görə, rave hərəkatı ideoloji və ya siyasi bir hərəkət deyil. Mədəniyyət sənayesi inkişaf etdikcə gənclik üsyanı kommersiyalaşdırılıb və məşhurların idarə etdiyi bir sistemə çevrilib. “The Face” isə bu dəyişikliyin əsas xronikası olub.
Nəticə: Keçmişin və bugünün fərqi
“The Face” jurnalı bir dövrün simvoluna çevrilib, amma rəqəmsal dövr mədəniyyəti daha çox fərdiləşdirib və parçalayıb.
Kate Moss və Corinne Dayin əməkdaşlığı moda sənayesini dəyişdirib və minimalizmi ön plana çıxarıb.
“The Face”-in üslubu reklam, moda və məşhurlar dünyasında böyük təsir yaradıb. Bu gün bu mədəniyyətin irsi nostalji və sənaye mirası olaraq qalır, amma o dövrün birliyini və eksperimental ruhunu tam olaraq geri qaytarmaq mümkün deyil.
Mənbə: BBC News
Tərcümə etdi: Nigar Muştaqova
