Nadir nevroloji xəstəlik olan Freqoli Sindromu olan xəstələr hər yerdə bəzi insanları gördüklərini düşünürlər. Küçədə keçən hər kəsi dost zənn etmək, kimisə tanış sanmaq kimi problemlər yaşayırlar.
Freqoli sindromu olan insanlar tanıdıqları insanların küçədəki insanlar kimi maskalandığına inanırlar. Bu xəstələr tez-tez həyatlarında bir insana aludə olurlar və o insanı hər yerdə görürlər. Ən kiçik oxşarlıq olmasa belə, hər yerdə istənilən adamı səhv sala bilərlər. Lakin onlar bu insanların maskalandıqlarına qəti şəkildə inanırlar. Alimlər hesab edirlər ki, bu vəziyyət insan beyninin iki yarımkürəsindəki kortikal bölgələr arasında əlaqənin kəsilməsi səbəbindən baş verir. Məsələn, gələn mesajlardan biri qarşısında dayanan şəxsin küçə mimi olduğunu, digərində isə həmin şəxsin onun nənəsi olduğunu söyləyirsə, bu şəxs nənəsinin küçə mimi kimi maskalandığına inanır. Beyindəki bu əlaqənin kəsilməsi dərmanın həddindən artıq dozası, infarkt, epilepsiya və ya başına zərbə kimi səbəblərdən qaynaqlanır. Dərman müalicəsi ilə müsbət nəticələr əldə edilmişdir. Xəstəliyin adı səhnədə inanılmaz sürətlə maskalanması və fərqli insanlara çevrilməsi ilə tanınan italyan aktyor Leopoldo Freqolidən gəlir.
Bu çox nadir nevroloji xəstəlikdir. Bu xəstələr hər yerdə bəzi insanları gördüklərini düşünürlər. Bunun hər gecə küçədə anası, dostu, bazarda hər hansı bir kişi və ya başqa yerdə gördüyü hər hansı bir insan olduğunu, onları tanıdığını düşünmək kimi nəticələri var.
Normalda (yəni beynimizə zərər yoxdursa) duyğularımızı emal edən və aktivləşdirən limbik sistemdən qarşılaşdığımız hər bir insan haqqında ipucu alırıq. Gördüyümüz hər hansı bir üzü xatırlamağımız bu ipuçları ilə formalaşır. Freqoli olan xəstələrdə bu üzləri xatırlamaq və limbik sistemdən siqnallar almaq arasında çox güclü əlaqə var. Ona görə də normal olaraq yalnız bizə çox yaxın olan insanları (məsələn, ana və atamızı, qardaşımızı və s.) görəndə bizdə bir tanışlıq, hərarət hissi yaranır - əslində insanların ovuc içi hərarəti bir ölçü ilə ölçülür. GSR adlı mexanizm və onun əsası bəzi emosional əlaqələrdədir, Amigdalanın dominant olduğu hallarda, yəni bir şəkildə ovuc içi normaldan bir az daha isti olur. Yalan detektorları da belə mexanizmlə işləyir. Bu insanları üzləri xatırlamağa cavabdeh olan beyin bölgələrinin limbik sistemlə həddindən artıq əlaqəsi səbəbindən gördükləri hər insana qarşı bu “istilik” vəziyyətini hiss edir və sonra bədənlərinin vəziyyətini özlərinə əsaslandırırlar, məsələn, “Mən belə hiss edirəm, ona görə də belə düşünürəm”. Yəni bu, gördükləri hər kəsin tanış olduğunu düşünməyə vadar edir.
Dr. Ramachandran irqçiliyin də belə bir əsası ola biləcəyini müdafiə etdi.
Deməli, hər hansı bir irqdən olan insanla xoşagəlməz vəziyyət yaşandıqda, bizim vizual kateqoriyamız limbik sistemlə çox güclü əlaqə qurur və o irqə mənsub bütün insanlar həmin xoşagəlməz vəziyyətə yapışaraq bu xoşagəlməz ümumiləşdirməyə sığırlar. Psixotik pozğunluq, insanın bəzi yaxınlarının əslində düşməni olan başqa bir qəribin fərqli təzahürləri olduğuna inanması ilə xarakterizə olunur. Maraqlısı odur ki, üzvi səbəblərdən yaranan Freqoli serialları var. Freqoli aldadıcısı, bir fərdin müxtəlif insanların şəxsiyyətlərini qəbul edərək ona sataşan bir insanın varlığına inandığı vəziyyətin adıdır. Bu psixoloji pozğunluqdan əziyyət çəkənlər özlərindən başqa bəzi insanların real deyil, surətlər olduğuna inanırlar. Onların fikrincə, ətraflarında olan bəzi insanlar hərdən hansısa bədxah adam və ya şəxslər tərəfindən özlərinin surətləri ilə əvəz olunur. Bu təcavüzkarlar üzlərini dəyişə bilər, fərqli şəxsiyyətlər qazana bilər, bəzən poçtalyon, bəzən tibb bacısı, bəzən də qonşu qonşunuz kimi görünə bilər. Heç vaxt əmin ola bilməzsiniz ki, bu, əzəli düşməninizin xəbərçi və ya başqa obrazıdır. Şəxsiyyətlə bağlı bu yanlış təsəvvürə freqoli aldanışı deyilir. Xəstəliyin adının çəkildiyi Freqoli əhəmiyyətli bir italyan aktyorudur.
Mənbə: Buzzfeed
Tərcümə etdi: Mina Yadigarlı
