"İncəsənətin inciləri" rubrikası "Təəssürat, günəşin doğuşu" əsərini təqdim edir.
Monenin "Təəssürat, günəşin doğuşu" əsərinin adı təsadüfi seçilmiş kimi görünsə də, onun dərin bir mənası var. Rəssam qeyd edib ki, əsərin adını məhz mövzunun təsvirindəki sərbəstlik və qarışıq üsluba görə seçib. “Havr şəhərinin görünüşü” kimi bir başlıq əsərin ruhunu ifadə edə bilməzdi. Ona görə də o, sadəcə “Təəssürat” deməyi təklif edib. Sənət tarixçisi Pol Smit isə bu adın, əslində, Monenin mümkün tənqidlərdən qaçmaq üçün bir cəhdi olduğunu irəli sürüb.
Buna baxmayaraq, Monenin cəsarətli yanaşması onu tənqidlərdən qurtara bilməyib. Tənqidçi Lui Leroy 1874-cü ildə keçirilmiş "İmpressionistlərin sərgisi" haqqında yazarkən “İmpressionizm” ifadəsini məhz bu əsərə istinad edərək istifadə edib. Maraqlıdır ki, bu termin artıq Barbizon məktəbinin sənətçiləri tərəfindən işlədilib. Lakin Monenin əsəri bu ifadəyə yeni nəfəs verib, onu sıradan bir sənət anlayışından çıxararaq bir cərəyanın simvoluna çevirib.
"Təəssürat, günəşin doğuşu" sadəcə bir rəsm deyil, həm də sənət dünyasına yeni bir baxışın başlanğıcıdır. Günəşin ilk şüaları ilə Havr limanının incə sükutunda gizlənən həyat Monenin fırçasında canlanaraq tamaşaçını səssiz bir möcüzənin şahidi edir. Bu təsvir təkcə rənglərin deyil, həm də ruhun impressionizm adlanan böyük axının doğuluşu olub.
"Təəssürat, günəşin doğuşu" müharibə zamanı Chambord Şatosunda qorunaraq kölgələrdə gözləyib. Yalnız 1950-ci illərə qədər tanınmış sənət tarixçiləri, o cümlədən amerikalı Con Revald sənət əsərinin qurucu rolunu qeyd ediblər. Sonra onun kulminasiya nöqtəsi 1959-cu ildə gəlib. Mulhouse Muzeyinə kredit verildikdə sənət əsəri 50 milyon frank üçün sığortalanıb.
1985-ci ildə Klod Mone ən çox axtarılan rəssamlardan birinə çevriləndə üç silahlı şəxs Marmottan Muzeyinə girərək şah əsəri oğurlanıb. ''Təəssürat, günəşin doğuşu'' beş il ərzində yoxa çıxıb, 1990-cı ildə Yakuzadakı (mütəşəkkil cinayət şəbəkəsi) əlaqələrdən istifadə edərək Yaponiyada başlanan fövqəladə ovdan sonra Cənubi Korsikanın Porto-Veckio şəhərindəki bir mənzildə möcüzəvi şəkildə yenidən kəşf edilib.
Bu çılğın oğurluq tablonun əfsanəsini yaratmağa kömək edib mi? Bütün dünya Nyu-Yorkdan Tokioya qədər hörmətlə qarşılanan bu əsas müasir incəsənət əsərini görmək istəyir.
''Təəssürat, günəşin doğuşu''...
İmpressionizmin Mona Lizası?
Hazırladı: Talehə Hüseynzadə
