"İncəsənətin inciləri" rubrikası sənətkar Mark Şaqalı təqdim edir.
Şaqal 1887-ci ildə Lioznada on uşağın ən böyüyü olaraq anadan olub. O yazıb: "Hər addımda özümü yəhudi kimi hiss edirdim - insanlar bunu mənə hiss etdiriblər". Anası direktora əlli rubl ödədikdən sonra ona rus liseyində oxumağa icazə verilib və bir tələbə yoldaşının rəsm çəkdiyini gördükdən sonra rəssamlıq karyerasına məhz burada başlamaq üçün ilham alıb. Bu vaxta qədər sənətlə heç bir əlaqəsi olmayan Şaqal kitablardan rəsmləri köçürməyə başlayıb və sonda anasını Yuri Penin studiyasına getməyə razı salıb. 1906-cı ildə o, dostundan götürdüyü müvəqqəti pasportla Sankt-Peterburqa köçüb, çünki yəhudilər daxili pasportsuz şəhərə girə bilmirdilər. O, iki il incəsənət məktəbində, daha sonra Leon Bakst Rəsm və Rəssamlıq Məktəbində oxuyub. 1910-cu ildə Parisə köçmək üçün inam qazanan Bakstın yəhudi rəssamı kimi uğuru ona dərindən təsir edib.
Parisdə hələ kubizm hərəkatının güclü təsiri altında olduğu bir vaxtda yaradıcılığında rəng və duyğulardan çəkinmədən istifadə etdiyinə görə Şaqal rəssamlardan daha çox şairlərlə əlaqə saxlayıb. O, Jan Metzinger, Andre Dunoyer de Segonzac və Henri Le Fauconnierdən dərs alacağı Academie de La Palette avanqard sənət məktəbinə daxil olub. Paris yəhudi irsi ilə birlikdə onun işinə təsir göstərməyə başlayıb və o, əsərinə Paris motivlərini daxil etməyə başlayıb. İlk fərdi sərgisini 1912-ci ildə keçirib.
1914-cü ildə Rusiyaya səfəri zamanı Şaqal Birinci Dünya Müharibəsinin başlaması səbəbindən Parisə qayıda bilməyəcəyini anlayıb. O, 1920-ci ildə suprematizm hərəkatının tərəfdarları ilə fikir ayrılığı onu istefaya göndərməzdən əvvəl Vitebskdə məskunlaşaraq Vitebsk Xalq İncəsənət Məktəbini qurub. Moskvaya köçərək Dövlət Yəhudi Kamera Teatrı üçün ilk layihələrini icra edib. Şagal İkinci Dünya Müharibəsi zamanı ABŞ-yə köçüb. Orada işə qəbul olub və 1964-cü ildə Müasir İncəsənət Muzeyi tərəfindən ona retrospektiv verilib. 1960-cı illərdə o, dünyanın hər yerindən komissiyalar alaraq geniş səyahətlər edib. Şaqalın həyatının son otuz ili məhsuldar olub. O, rəsm çəkməyə davam edib, lakin vitraj mühitini mənimsəyib, Fransadakı Metz Katedralinin pəncərələri və Nyu-Yorkdakı Birləşmiş Millətlər Təşkilatının binası kimi bir çox iri miqyaslı qurğular üzərində də işləyib. Şaqall 1985-ci ildə 97 yaşında St. Paul de Vencedə vəfat edib. O, sürrealizm və modernizmin erkən tətbiqi kimi bir miras qoyub.
Hazırladı: Talehə Hüseynzadə
