Axşam evdən çıxarkən başınızın üstündə ulduzlu bir səma görmək nə qədər xoşdur. Təəssüf ki, böyük şəhərlərin sakinləri üçün bu çoxdan qeyri-mümkün olub və bunun səbəbi işıq çirkliliyidir.
İşıq çirkliliyi hər hansı bir həddindən artıq süni işıqlandırmadan yaranır. Böyük şəhərlərdə onun əsas mənbələri küçə işıqları, açıq reklam, ticarət mərkəzləri və s.
"Science Advances"jurnalında dərc olunan məqalənin müəlliflərinə görə, dünya əhalisinin 80% - dən çoxu "ulduzsuz səma"altında yaşayır. İşıq çirkliliyi səbəbindən bir çox şəhər sakinləri həyatlarında heç vaxt Samanyolunu görməyiblər. İnsanlar ən azı bir neçə ulduz görmək üçün şəhərdən çox uzaqlaşmalıdırlar.
İnsan bədəni "bioloji saat"kimi xidmət edən müəyyən bir gecə-gündüz dövrünə alışır. Bu dövrü idarə edən əsas amillərdən biri işıqdır. Həddindən artıq süni işıqlandırma təbii dövrü poza bilər və yuxusuzluq, depressiya və immunitetin zəifləməsinə səbəb ola bilər.
Təbii işığın pozulması ekosistemlər üçün daha geniş təsirlərə malikdir. Heyvanlar və bitkilər bioloji proseslərini tənzimləmək üçün gecə və gündüz dövriyyəsindən asılıdır. Bu, heyvanların davranışında dəyişikliklərə, saylarının azalmasına və ekosistem proseslərinin pozulmasına səbəb ola bilər.
Ulduzları şəhərlərə qaytarmaq və işıq çirklənməsinin təsirini minimuma endirmək üçün daha səmərəli və yönəldilmiş işıqlandırma mənbələrindən istifadə etmək, həmçinin gecə reklam ekranlarının və küçə işıqlarının parlaqlığını məhdudlaşdırmaq lazımdır. Gecə səmasını təmizləmək yalnız şəhər sakinlərinin həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmayacaq, həm də təbiətin təbii dövrlərini bərpa edəcəkdir.
Mənbə: starwalk.space
Tərcümə etdi: Fatimə Kərimli
