Nazca xətləri geoqlif qrupları Perunun cənubundakı Nazca şəhərinin şimal-qərbində “Kurak Pampa Colorada” ("Rəngli Düzənlik" və ya "Qırmızı Düzənlik") yer üzündə həkk olunan böyük xətt təsvirləridir. Onlar təxminən 190 kvadrat mil (500 kvadrat kilometr) əraziyə qədər uzanır.
Nazca xətlərinin əksəriyyəti 2000 ildən çox əvvəl Nazca mədəniyyətinin əhalisi tərəfindən (təxminən eramızdan əvvəl 200-600-cü ildə) tikilib, lakin bəziləri açıq şəkildə Nazcadan əvvələ aiddir və əvvəlki “Parakas mədəniyyətinin” işi hesab olunur. Parakasa aid şəkillər adətən humanist və bölgədəki əvvəlki petroqliflərə bənzəsə də, Nazca istehsalı olan xətlərin subyektləri adətən meymun kimi bitkilər, balina, qarğaya bənzəyən quş, kolibri, hörümçək və müxtəlif fiqurlar : üçbucaqlar, trapezoidlər və spirallər daxil olmaqla həndəsi formalar, həmçinin müxtəlif çiçəklər, ağaclar daxildir.
1920-ci illərdə kəşf edildikdən sonra sətirlər müxtəlif yollarla şərh edilib, lakin onların əhəmiyyəti, əsasən, sirrlə əhatə olunur. Amerikalı tarixçi Paul Kosok 1941-ci ildə bir təyyarədən gələn xətləri müşahidə edib və onun astronomik məqsədlər üçün çəkildiyini güman edib. İllərlə onun qorunması üçün ərazini öyrənən alman tərcüməçisi Mariya Reyik bunun böyük bir astronomik təqvim olduğu və bəzi heyvan rəsmlərinin gecə səmasında ulduz qruplarından sonra modelləşdirildiyi qənaətinə gəlib. Lakin 1967-ci ildə amerikalı astrofizik Gerald Havkins səma cisimlərindəki dəyişikliklərlə Nazca xətlərinin dizaynı arasında heç bir əlaqə tapmayıb.
1997-ci ildə beynəlxalq arxeoloqlar, coğrafiyaçılar, arxeometrlər və başqaları Palpa şəhəri yaxınlığındakı Nazca xətlərini və bir sıra oxşar rəqəmləri sənədləşdirmək və təhlil etmək üçün “Nasca-Palpa” layihəsini qurub. Bu qrupun məqsədi şəkillərin əksəriyyətinin bir ucundakı platformaların xarakterikasını ortaya qoymaqdır. Bu dəlil tikanlı istiridyə fraqmentlərində tapılan platformada su ilə bağlı dini mərasimlərin olduğunu göstərir. Bu səhra bölgəsində Nazca xətləri təbii olaraq quru iqlimini və bölgənin qumlarını aradan qaldıran küləklərlə qorunub saxlanılır. “UNESCO” 1994-cü ildə Dünya İrs Siyahısına Nazca xəttlərini əlavə edib.
Mənbə: Britannica
Tərcümə etdi: İbrahim Çobanlı
