Çevik omba oynağımız təkcə bədən çəkisinin böyük bir hissəsini daşımır, həm də bizə geniş hərəkət azadlığı təmin edir. Bununla belə, yaşlandıqca birgə köhnəlmə baş verə bilər, bu da omba dəyişdirilməsini tələb edir.
1960-cı ildə ilk dəfə tətbiq edilən protezlərdə bu illər ərzində materiallar, texnologiya və cərrahi üsullarda böyük irəliləyişlər əldə edilib. Əvvəllər yalnız metal və plastik interfeyslərdən ibarət olan protezlərə bu gün metal-metal və metal-keramika interfeysləri əlavə edilib. Bu yeni materiallar aşınmaya daha davamlıdır və plastik interfeysli protezlərə nisbətən daha uzun müddət davam edəcəyi gözlənilir. Bu şəkildə gənc xəstələrdə də tətbiq sahəsi ortaya çıxır. Hal-hazırda xəstələr omba dəyişdirmə əməliyyatından iki ay sonra velosiped sürə bilirlər.
Ombanız bir-birinə uyğun gələn iki əsas hissədən ibarətdir. Bu iki hissəni top və topa uyğun bir yuva kimi düşünə bilərik. Bu hissələr ayağın yuxarı hissəsindəki bud sümüyü başı və çanaq sümüyündə asetabulumdur. Çanaq, ümumi olaraq çanaq kimi tanınan, oval formalı bədən bölgəsidir, bud sümükləri arasında yerləşir və qarın orqanlarını qoruyur. Acetabulum bu bölgədəki omba oynağının yuvasına verilən addır. Bud sümüyünün başı sferik formadadır və bu yuva içərisində asanlıqla hərəkət edə bilir. Ombada sümüklər güclü birləşdirici toxuma ilə birlikdə tutulur. Bundan əlavə, şok uducu qığırdaq toxuması sayəsində asanlıqla hərəkət edə bilir.
Bu iki normal hərəkət edən hissə səy göstərmədən birlikdə qala bilər. Ancaq osteoartrit (əhənglənmə) və ya zədələnmələr meydana gəldiyində bu vəziyyət dəyişə bilər və bud protezinin transplantasiyası zərurəti yarana bilər. Bu vəziyyət adətən 50 yaşından sonra yaranır, çünki şoku uducu qığırdaq toxuması zamanla köhnəlir. Sümüklərin bir-birinə sürtülməsi ağrı və hərəkətin məhdudlaşdırılmasına səbəb olur. Bu vəziyyətdə omba dəyişdirilməsi ən yaxşı həll yoludur. Prosedur zamanı bud sümüyünün başı və asetabulum süni komponentlərlə əvəz olunur. Bu süni komponentlərə protezlər deyilir.
Mənbə: Bilim up
Tərcümə etdi: Sevil Azər
