Yatan gözəllik sindromu haqqında heç eşitmisinizmi? Adını oxuyanda nağıllardakı kimi məsum fikirlər ağlınıza gəlməsin. Çünki bu sindrom insanın gündəlik həyatına çox təsir edən bir çox mənfi əlamətlər göstərir.
Yatan gözəl sindromu nədir?
Kleine-Levin sindromu (KLS), yatan gözəl sindromu olaraq da bilinir, insan qış yuxusu xəstəliyi olaraq da bilinən çox nadir nevroloji-psixiatrik xəstəlikdir. Onun tezliyi olduqca azdır. 1/500000 insanda görülür.
Adından da göründüyü kimi, sindrom həddindən artıq yuxululuğu ehtiva edir. O qədər ki, sindromlu insanlar gündə 20 saat belə yata bilirlər. Sindromlu insanlar gün ərzində yalnız nəsə yemək, su içmək və tualetə getmək üçün oyanırlar. Sindrom vaxtaşırı və ani hücumlar şəklində yaşanır. Menstruasiya müddəti bir neçə gündən bir neçə həftəyə qədər dəyişə bilər. Hücumlar qəfildən başlaya və ya qəfil bitə bilər. Hücumlar arasındakı dövr normal sağlam bir insan kimi davam edir və yuxu pozğunluğu və ya fiziki və ya psixi sağlamlığa heç bir mənfi təsiri yoxdur. İnsan gün ərzində tam şüurlu olmadığı halda şəxsi ehtiyaclarını ödəyir. İnsan yuxuya gedəndə ağlı silinmiş kimi hiss edir və yaşadığı hadisələri xatırlamaqda çətinlik çəkir.
Yatan gözəllik sindromu adətən 8 və ya 14 il ərzində özünü göstərir. Sindrom prosesi boyunca çox tez-tez görülə bilsə də, bir daha olmayacaqmış kimi səssizləşə və sonra birdən hücumlar şəklində ortaya çıxa bilər.
Sindromu yaradan faktor dəqiq məlum deyil. Bununla belə, bəzi infeksiyalar və ya travmalar sindromun meydana gəlməsində ən təsirli faktorlar kimi müəyyən edilib.
Bundan əlavə, viral və ya bakterial infeksiyalar, sinir sistemi xəstəlikləri, böyümə hormonu və ya tiroid hormonunun həddindən artıq ifrazı, maddə istifadəsi, şiş əmələ gəlməsi, prolaktin hormonunun artıqlığı və nörotransmitter maddə balansının pozulması yuxulu gözəllik sindromunun səbəbləri arasındadır. Yatan Gözəl Sindromunun genetik təsirləri Joshua Katz və Allan Ropper tərəfindən tədqiq edilmişdir. Müayinənin nəticələrinə görə, yatan gözəl sindromu olan insanlar HLA-DR2 və DQ1 antigenlərini daşıyırlar. Başqa bir müayinədə, sindromlu insanlarda genotip məlumatları araşdırıldı. Məlumatlarda HLA-DQB1 allelində artım aşkar edilib. Bu səbəbdən sindromu yaradan səbəblər arasında otoimmün faktor ağla gəlir. Ancaq bu vəziyyət hələ tam izah edilməmişdir və əlavə ədəbiyyat araşdırması tələb edir.
Sindromun baş vermə tezliyi insandan insana dəyişir. Onu ildə iki dəfə görmək olar, ya da ildə on iki dəfə görmək olar.
Mənbə: BilimUP
Tərcümə etdi: Günay Məmmədova
