Xərçəng nədir? Xərçəngin simptomları, səbəbləri və müalicəsi
Hüceyrələrin anormal və nəzarətsiz böyüməsi və bədən toxumasını məhv etməsi xəstəliyə xərçəng deyilir. Xoşxassəli xərçəngdə xərçəng hüceyrələri çox nadir hallarda yayılır və ümumiyyətlə heç bir təhlükə yaratmır, lakin bədxassəli xərçəng hüceyrələri böyüyür və inkişaf edir və digər orqanlara yayılır və buna metastaz deyilir. Kimyaterapiya, radioterapiya və dərman müalicəsi genetik, ətraf mühit faktorları, qidalanma, idman azlığı və stress kimi faktorların yaratdığı xərçəngin müalicəsində istifadə edilir. Xatırlamaq lazım olan vacib məqamlardan biri də xərçəngin erkən diaqnozudur.
Xərçəng nədir ?
Xərçəng anormal hüceyrələrin sürətlə bölünməsi və digər toxuma və orqanlara yayılması və onları işğal etməsi nəticəsində yaranan böyük bir xəstəlik qrupudur. 200-dən çox xərçəng növü məlumdur və sürətlə böyüyən xərçəng hüceyrələri şiş əmələ gətirir və orqanizmin nizamlı fəaliyyətinə mane olur. Hüceyrələrin sürətli böyüməsi nəticəsində yaranan xoşxassəli, bədxassəli və bədxassəli şişlər var.
Xoşxassəli şişlər adətən digər toxumalara yayılmır və təhlükə yaratmır. Bununla belə, bədxassəli şişlər metastaz adlanan bədənin digər toxuma və orqanlarına yayılaraq həyat üçün təhlükə yarada bilər.
Xərçəngdən əvvəlki (və ya bədxassəli) xərçəngə çevrilə bilən (və ya ehtimal olunan) anormal hüceyrələri əhatə edən vəziyyəti təsvir edir. Ümumi və potensial ölümcül xərçəng növləri ağciyər, limfa, leykemiya, prostat, döş və kolon xərçəngidir.
Xərçəngin növləri hansıdır ?
Təxminən 200 müxtəlif xərçəng növü var və onların tezliyi insandan insana dəyişir. Ən çox rast gəlinən xərçəng növləri ağciyər, limfa, leykemiya, prostat vəzi, süd vəzi, qalxanabənzər vəzi, uşaqlıq yolu və kolon xərçəngidir.
Ümumiyyətlə, xərçəng növlərini aşağıdakı kimi sıralamaq olar:
■ Ağciyər xərçəngi
■ Döş xərçəngi
■ Prostat xərçəngi
■ Limfoma
■ Lösemi
■ Beyin şişləri
■ Kolon xərçəngi
■ Tiroid xərçəngi
■ Uşaqlıq boynu xərçəngi
■ Böyrək xərçəngi
■ Yumurtalıq xərçəngi
■ Mədə xərçəngi
■ Mədəaltı vəzi xərçəngi
■ Dəri xərçəngi
■ Göz xərçəngi
■ Özofagus xərçəngi
■ Testis xərçəngi
Xərçəngin səbəbi nədir ?
Xərçəng hüceyrələrin daxilindəki DNT-də mutasiyalar və anormal böyümələr nəticəsində yaranır. Xərçəngə səbəb olan şərtlər, struktur səbəblərlə yanaşı, genetik faktorlar, ətraf mühit faktorları, sıx günəş işığı, siqaret və spirt istehlakı, kanserogen maddələrə məruz qalma, qidalanma və stressdir.
Xərçəngin səbəblərini aşağıdakı başlıqlar altında qruplaşdırmaq olar:
● Genetik amil
● Ətraf Mühit faktorları
● Həddindən artıq siqaret və spirt qəbulu
● Güclü günəş şüası
● Kanserogen maddəyə məruz qalma
● Radiasiya
● Piylənmə
● Stress
● Hərəkətsizlik
● Hormonal dərmanlar
● İmmunitet sistemini zəiflədən dərmanlar
● Havanın çirklənməsi
Xərçəngin əlamətləri hansıdır ?
Xərçəng əlamətləri insandan insana və ya xərçəngin növündən asılı olaraq fərqli ola bilsə də, ümumi xərçəng əlamətləri arasında kilo itkisi, bədən ağrıları, bədənin müəyyən hissələrində kütlə əmələ gəlməsi, diş ətində qanaxma, şiddətli yorğunluq və halsızlıq, davamlı öskürək, asan bədən qanaxması daxildir. və ya göyərmə və qidalanma.
Xərçəng növlərində ümumi və ümumi olan ümumi xərçəng əlamətləri bunlardır:
● Qəsdən kilo itkisi
● Xroniki zəiflik və şiddətli yorğunluq
● Dərinin və ya gözlərin sararması
● Döküntülər və yaraların gec sağalması kimi dəri problemləri
● Qəbizlik, ishal, nəcisin şəklində dəyişiklik kimi bağırsaq hərəkətlərində dəyişiklik
● Çətin əzələ və bədən ağrıları
● Limfa düyünlərində şişkinlik nəticəsində qoltuqaltı, döş kimi yerlərdə böyüyən kütlələr
● Təkrarlanan öskürək
● Nəfəs almaqda çətinlik
● Xüsusilə gecələr arta bilən qızdırma
● Diş ətlərinin qanaxması
● Bədəndə qanaxma və ya göyərmə
● Sidikdə qan
● Bulantı və qusma
● Baş ağrıları və qıcolmalar
● Udma çətinliyi
● Boğuqluq
● Yeməkdən sonra daimi həzmsizlik
Xərçəngin müalicəsi necə edilir ?
Xərçəng müalicəsi adətən radioterapiya, kemoterapi, dərmanlar, cərrahi üsullar, hormon terapiyası, immunoterapiya və xərçəng hüceyrələrini öldürmək üçün bəzi həyat tərzi dəyişikliklərini əhatə edir.
Xərçəngin müalicəsində, ümumiyyətlə, istifadə olunan üsullar aşağıdakılardır:
■ Kimyaterapiya
■ Radiasiya terapiyası
■ Əməliyyat
■ Hormon terapiyası
■ Bioloji cavabı dəyişdirən terapiya
■ Xərçəng üçün immunoterapiya
■ Xərçəng üçün məqsədyönlü terapiya
■ Sümük iliyinin transplantasiyası
■ İnsanlarda xərçəng müalicəsinin yan təsirləri arasında anemiya, ürəkbulanma və qusma, yorğunluq və ağrı daxildir.
Xərçəngin qarşısını almaq üçün nə etmək olar?
Xərçəng riskini azaltmaq üçün ümumiyyətlə siqaretdən imtina etməli, idman etməli, sağlam qidalanmalı, sıx günəş işığından qaçınmalı və mütəmadi olaraq sağlamlığınızı yoxlamalısınız.
Ümumiyyətlə, xərçəng riskini azaltmaq üçün görülməli olanlar aşağıdakılardır:
■ Siqaret və spirt qəbulunu dayandırılmalıdır
■ Daimi məşq edilməlidir
■ Sağlam və balanslı bir pəhriz qəbul edilməlidir
■ Güclü günəş şüalarından qaçınmaq lazımdır
■ Sağlamlıq yoxlamaları kəsilməməlidir
■ Yuxu rejimi nəzərə alınmalıdır
■ Stressdən qaçınmaq lazımdır
Mənbə : memorial. com. tr
Tərcümə etdi : Aysel Aslanova
