İnsanlara sağ qalmaq üçün dünyaya kifayət qədər dəqiq baxış lazımdır. Əgər reallıq modeliniz real dünyadan vəhşicəsinə fərqlidirsə, siz hər gün təsirli tədbirlər görmək üçün mübarizə aparırsınız.
Lakin həqiqət və dəqiqlik insan ağlı üçün vacib olan tək şey deyil. İnsanların da mənsub olmaq arzusu var.
Atomik vərdişlərində yazmışdım: “İnsanlar sürü heyvanlarıdır. Biz uyğunlaşmaq, başqaları ilə əlaqə qurmaq və həmyaşıdlarımızın hörmətini və təsdiqini qazanmaq istəyirik. Bu cür meyllər yaşamağımız üçün vacibdir. Təkamül tariximizin çox hissəsi üçün əcdadlarımız qəbilələrdə yaşayıblar. Qəbilədən ayrılmaq və ya daha pisi, qovulmaq ölüm hökmü idi”.
Vəziyyətin həqiqətini başa düşmək vacibdir, lakin bir qəbilənin bir hissəsi olaraq qalmaq da vacibdir. Bu iki istək tez-tez birlikdə yaxşı işləsələr də, ara-sıra ziddiyyət təşkil edirlər.
Bir çox hallarda, sosial əlaqə əslində gündəlik həyatınıza konkret faktın və ya fikrin həqiqətini dərk etməkdən daha faydalıdır. Harvard psixoloqu Steven Pinker bunu belə ifadə etdi: “İnsanlar öz inanclarına görə qəbul edilir və ya qınanırlar, buna görə də zehnin funksiyalarından biri inanc sahibinə daha çox müttəfiqlər, müdafiəçilər və ya şagirdlər gətirən inanclara sahib olmaq ola bilər. doğru olma ehtimalı yüksək olan inanclardan daha çox”.
Biz həmişə şeylərə inanmırıq, çünki onlar doğrudur. Bəzən biz şeylərə inanırıq, çünki onlar bizi maraqlandıran insanlara yaxşı göstərirlər.
Düşündüm ki, Kevin Simler yazarkən bunu yaxşı ifadə etdi: “Əgər beyin müəyyən bir inancı qəbul etdiyinə görə mükafat alacağını düşünürsə, bunu etməkdən çox məmnundur və mükafatın haradan gəldiyini o qədər də maraqlandırmır – bunun praqmatik olub-olmaması ( daha yaxşı qərarlar nəticəsində daha yaxşı nəticələr), sosial (yaşıdları ilə daha yaxşı rəftar) və ya hər ikisinin qarışığı.
Yalan inanclar faktiki mənada faydalı olmasa da, sosial mənada faydalı ola bilər. Daha yaxşı bir ifadənin olmaması üçün bu yanaşmanı "faktiki olaraq yanlış, lakin sosial cəhətdən dəqiq" adlandıra bilərik. İkisi arasında seçim etməli olduğumuz zaman insanlar çox vaxt dostları və ailəni faktlardan üstün tuturlar.
Bu anlayış təkcə şam yeməyində niyə dilimizi tuta biləcəyimizi və ya valideynlərimiz təhqiredici bir şey dedikdə niyə başqa tərəfə baxa biləcəyimizi izah etmir, həm də başqalarının fikirlərini dəyişdirməyin daha yaxşı yolunu göstərir.
Mənbə: jamesclear
Tərcümə etdi: Ləman Əliyeva
