Duyğularla bağlı əsas inanclarımız – onlardan xəbərdar olub-olmamağımız – həyatdakı xoşbəxtliyimizə təsir edə bilər.
Duyğular bəzən sirli ola bilər.
Bizim emosiyalarımız haqqında da inanclarımız var - istər onların həyatımızda müsbət, idarə oluna bilən qüvvə, istərsə də psixikamızı pozan arzuolunmaz müdaxiləçilər. Bu inanclar şüursuz ola bilər, ehtimal ki, öz təcrübəmizə və ya valideynlərimizdən və mədəniyyətimizdən aldığımız gizli və açıq mesajlara əsaslanır.
İndi, yeni araşdırmalar göstərir ki, hisslərimizlə bağlı bu inanclar - istər "yaxşı", istərsə də "pis", "idarə edilə bilən" və ya "idarə oluna bilməyən" - bizə əhəmiyyətli şəkildə təsir edir. Duyğuların ümumiyyətlə faydalı olduğuna, lakin problemli olduqda dəyişdirilə biləcəyinə inanmaq, emosional narahatlıqdan daha yaxşı qurtulmağa kömək edə bilər və depressiya və narahatlığa düşməyimizə mane ola bilər.
Stanford Universitetinin tədqiqatçısı Erik Smit deyir: “İnsanların niyə duyğuları olduğunu, onların necə uyğunlaşa bildiyini və bəzi mənalarda sizə necə fayda verə biləcəyini öyrənmək onları anlamaq üçün çox vacibdir və sizin rifahınıza fayda verə bilər”.
Duyğularınızı dəyişə bilərsinizmi?
Təsəvvür edin ki, yaxın dostunuz onun bayram şənliyinə gələndə sizə məhəl qoymur. Qəzəbli və ya əsəbi olacaqsınız, elə deyilmi? Ancaq vəziyyət haqqında fərqli düşünməyə çalışsanız - ola bilsin ki, dostunuz sizi görmədi və ya ev sahibi vəzifələrindən yayındı - bu, sizi sakitləşdirməyə kömək edəcək və hərəkətə keçməyinizə mane olacaq.
Çətin duyğuları idarə etmək bacarığı - elm adamlarının "emosiyaların tənzimlənməsi" adlandırdıqları bir şey - daha yaxşı psixi sağlamlıq, əxlaqi qərarların qəbulu və yaddaş, eləcə də ümumi rifah kimi bir neçə müsbət nəticə ilə bağlıdır. “Yenidən qiymətləndirmə” adlı xüsusi emosiyaların idarə olunması strategiyasından istifadə etmək, emosional cəhətdən narahat edən hadisəni daha müsbət mənada yenidən şərh etməyi nəzərdə tutur (həmin bayram şənliyində edə biləcəyiniz kimi) çox vaxt çox təsirli olur.
Ancaq bəzilərimiz emosiyalarımıza nəzarət etdiyimizə inanmırıq. Bunu nəzərə alaraq, bir neçə yeni araşdırma bu inancın necə hərəkət etdiyimizə və necə hiss etdiyimizə necə təsir edə biləcəyinə baxdı.
Bir araşdırmada, 355 filippinli kollec tələbəsi, “İstəsəniz, sahib olduğunuz emosiyaları dəyişə bilərsiniz” və ya “Həqiqət budur ki, üzərində çox az nəzarətiniz var” kimi ifadələrlə razılaşaraq və ya razılaşmayaraq, emosiyaların idarə oluna biləcəyini düşündüklərini bildirdilər. emosiyaların." Onlar həmçinin emosiyalarını idarə etmək üçün yenidən qiymətləndirmədən nə qədər istifadə etdiklərini və nə dərəcədə müsbət hisslər, həyatdan məmnunluq, depressiya və ya narahatlıq yaşadıqlarını bildirdilər.
Tədqiqatlar insanların öz emosiyaları haqqında necə düşünmələrinin vacib olduğunu göstərdi. Əgər onlar hisslərin çevik olduğuna inanırdılarsa, yenidən qiymətləndirmədən daha tez-tez istifadə edirdilər və öz növbəsində daha çox emosional rifah və həyatdan məmnunluq əldə edirdilər.
"İnsanların öz emosiyalarının çevikliyi haqqında necə düşünmələri emosional fəaliyyətdə həlledici amil kimi görünür",- deyə tədqiqatçılar yekunlaşdırıblar.
Bu araşdırma zamanın bir nöqtəsinə yönəlsə də, Toronto Universitetinin tədqiqatçısı Brett Ford və həmkarları tərəfindən edilən son araşdırma zamanla oxşar nümunə tapdı.
10-18 yaşlı iki yüzdən çox gənc emosiyaların dəyişdirilə və ya dəyişməz olduğuna inandıqlarını və çətin emosiyaları idarə etmək üçün yenidən qiymətləndirmə və ya bastırma üsullarından istifadə edib etmədiklərini bildirdilər. Sonra tədqiqatçılar tədqiqatın əvvəlində və 18 ay sonra valideynlərin sorğuları və hesabatlarından istifadə edərək onların emosional rifahını ölçdülər.
Duyğuların idarə oluna biləcəyinə inanan gənclər yenidən qiymətləndirmədən daha çox istifadə etdilər və 18 ay sonra daha az depressiyaya düşdülər. Bundan əlavə, onlar hisslərini digər gənclər kimi boğmağa çalışmadılar - bu yaxşı əlamətdir, çünki yatırılma daha pis emosional sağlamlıqla əlaqələndirilir.
Bu, emosional inancların rifaha təsir etdiyi potensial yolu təklif edir.
Ford deyir: "Bir dəfə duyğulara inanırsınızsa, gündəlik həyatda çətin duyğular ortaya çıxanda nə etdiyinizi inanclar formalaşdırır". "Tərsi də mümkün olsa da - çox güclü depressiya sizi emosiyaların idarəolunmaz olduğuna inandıra bilər - biz bunun üçün çox dəlil tapmadıq."
Bir çoxumuz böyümə zehniyyətinin faydaları haqqında eşitmişik: İnsanlar öyrənmə və zəkanın təbii istedaddan çox səydən qaynaqlandığına inandıqda, əzmkarlıq üçün daha çox motivasiya olur və bu, onları daha yaxşı fəaliyyət göstərməyə aparır. Emosiya tədqiqatçıları emosiyalarla paralel bir şey ola biləcəyinə inanırlar: Hisslərin nəzarətinizdən kənarda olmaqdansa, səylə təsir edə biləcəyiniz bir şey olduğuna inandığınız zaman, onları daha yaxşı idarə etmək üçün strategiyaları sınamağa hazır ola bilərsiniz.
Mənbə: greatergood.berkeley.edu
Tərcümə etdi: Ləman Əliyeva
