Siqaretin yalnız xərçəng və infarktlara səbəb olduğunu düşünürsənsə, yanılırsınız. Siqaretin digər zərərləri haqqında bilməli olduğunuz şey bunlardır.
Siqareti sizə daha çox zərər vermədən buraxın
Siqaret çəkmək və ya tüstüsünü qəbul etmək zamanla asılılıq yaradır. Tütünün tərkibindəki əsas asılılıq maddəsi nikotindir. Yalnız fiziki deyil, həm də psixoloji və sosial yönləri ilə asılılıq yaradır. Siqaretdən asılılığın səviyyəsini ölçmək üçün müxtəlif testlər hazırlanmışdır. Ən çox istifadə edilən "Fagerström testi"dir. Hər siqaretin tərkibində orqanizmi zəhərləyən, qıcıqlandıran, xərçəngə səbəb olan və ya xərçəngin yaranmasına şərait yaradan 4 mindən çox kimyəvi maddə var. Bunlardan ən azı 81-i xərçəngə səbəb olur. Siqaret çəkmək ağız, dil, udlaq, qırtlaq, tüpürcək vəzi, diş əti, yemək borusu, mədə, qaraciyər, mədəaltı vəzi, bağırsaq, böyrək, sidik kisəsi, uşaqlıq boynu və qan xərçəngi, xüsusilə də ağciyər xərçəngi riskini artırır. Siqaretin zərərləri haqqında maraqlı faktı təqdim edirik...
1- Siqaret çəkmək uşaq sahibi olmağınıza mane ola bilər
Siqaret çəkmək uşaq sahibi olmağın qarşısını ala bilər. Həm kişilərə, həm də qadınlara mənfi təsir göstərən siqaret asılılığı inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələrdə artmaqda davam edir. Reproduktiv yaşda olan kişi və qadınların təxminən 25-35 faizi siqaret aludəçisidir. Bu nisbəti nəzərə alsaq, siqaret asılılığı reproduktiv yaşda olan bütün cütlüklərə təsir edən ən mühüm problemlərdən biridir.
2- İftarda siqaret çəkmək infarkta səbəb ola bilər
Ramazanda infarktın səbəblərindən biri də iftardan sonra siqaret çəkməkdir. Bu səbəbdən iftar və imsakda ağır yeməklər qəbul edilməməlidir. Siqaret çəkənlərə yeməkdən sonra həddindən artıq siqaret çəkməmələri tövsiyə olunur. Xüsusilə siqaretdən sonra qəfil yüksək qan təzyiqi koronar spazmı və laxtalanmanı artıraraq infarktlara səbəb ola bilər.
3- Siqaret sizi belə girov tutur.
Əslində hər kəs siqaret aludəçiliyinə namizəd kimi doğulur. İnsanı siqaret aludəçiliyinə aparan proses belədir; 13-15 yaşlarında ilk siqareti sınayana qədər şüuraltımızda siqaretin müsbət bir şey olduğunu hiss etdirən təxminən 80 min vizual-emosional qeyd toplanır. Yəni bir gənc ilk siqaretini düz 80 min gözlənti və inancla sınayır. İlk cəhd çox vaxt pis dad və boğulma hissi ilə gözləntiləri qarşılaya bilməz. “Niyə həzz ala bilmədim?” marağı ilə təkrar-təkrar sınanır. Nikotinə aludə olduqdan sonra şüuraltınızda olan səhv virus proqramı işə düşür. Nikotin qəbulunun yaratdığı 7-8 saniyəlik illüziya ilə gözləntilərin gerçək olması hissi yaranmağa başlayır. Bu illüziya həyatın hər sahəsinə yerləşdirildikdə insanın “yalan reallığına” çevrilir və qapalı dairəyə çevrilir. Bu, siqaret aludəçiliyinin formalaşma mexanizmidir.
4- Ehtiyatlı olun, uşağınız da aludəçi ola bilər!
Valideynlərdən biri siqaret çəkirsə, uşağın gələcəkdə siqaret aludəçisinə çevrilmə riski 1,3 dəfə, iki valideyn siqaret çəkirsə, bu risk 2,16 dəfə artır. Ailəsini örnək götürüb, “anam və atam siqaret çəkir” deyə düşünən uşaq böyük ehtimalla siqaret çəkir. Siqaret çəkən valideynlərin ən böyük səhvi "Mən övladımın yanında siqaret çəkmirəm. Balkonda və ya ondan uzaq bağda çəkirəm və onu qoruyuram." düşüncəsidir. Bu fikirdən ötrü valideynlərini təqlid edərək böyüyən və hər davranışında onlara bənzəməyə çalışan uşaqlar kiçik yaşlarından beyinlərində siqaret hissini dərindən həkk edirlər. O, gələcəkdə çox böyük potensial siqaret çəkən ola bilər. Siqaret çəkmək, hətta uzaqdan da olsa, uşağın qavrayışına təsir edir.
5- Qəhvə və siqaret birlikdə daha çox asılılığa səbəb olur
Nikotin və kofein birləşdirildikdə, asılılıq ehtimalı daha yüksəkdir. Qəhvə və siqaretin birlikdə istehlak edilməsinin səbəbi daha çox sosial vərdişlərdir.
Nikotin və kofein birlikdə qəbul edildikdə, beyində bir-birini tətikləyən bir asılılıq zənciri meydana gəlir. Buna görə də, siqareti buraxan insanlar həddindən artıq kofein istehlakını da məhdudlaşdırmalıdırlar.
Türkiyədə çay və ya qəhvə istehlakı çox yaygındır.Bununla belə, gündə 700 milliqramdan çox kofein qəbulu asılılığa səbəb ola bilər. Bu təxminən 2-3 fincan qəhvə və 7-8 stəkan çaya bərabərdir.
