"Barelyef" (alçaq relyef kimi tərcümə olunur) sözü rus dilinə fransız dilindən daxil olub və müstəvidə ölçüsünün yarısından az çıxan heykəltəraşlıq təsviri və ya ornament deməkdir.
Barelyefi görmək üçün başınızı qaldırmaq lazımdır, çünki o, adətən çox yüksək yerləşdirilir: fasadın divarında və ya evin içərisində. Ən tez-tez pəncərələrin və ya qapıların üstündədir. Bəzən friz və ya pedimentdə. Barelyeflər müxtəlif formalı ola bilər, lakin, bir qayda olaraq, düzbucaqlı və ya yuvarlaqdır. Lent barelyef daha az yayılmışdır. Əvvəllər onlar əsasən gips, mərmər, terakota və ya metaldan hazırlanırdı. İndi onlar beton və ərintilərdən də hazırlanır.
Barelyef memarlıq strukturlarının dekorativ dizaynının çox qədim növüdür. Onlar Qədim Misirdə məbədlərin divarlarını və Assuriya padşahlarının saraylarını bəzəyirdilər. Qədim Romada onlar həm zəfər tağlarında, həm də mərmər sarkofaqlarda həkk olunublar. Oyma barelyefləri Avropanın bütün orta əsr kafedrallarında görmək olar. Onlar da Qədim Rus ustaları tərəfindən hazırlanmışdır. Povest barelyeflərində bəstəkarlıq sənəti və ritmik rəngarənglik əsasdır.
Barelyeflər daha çox yer qazandı - çərçivələrdən azad edildi və ən gözlənilməz yerlərdə yerləşdirilməyə başladı: girişlərdə, damın altında, pilastrlarda və s. dahilərin, sibillərin və idmançıların simvolik fiqurları çox vaxt tam hündürlükdə təsvir edilmişdir. Süjet səhnələri dəbdən düşdü, ritm alqoritmlə əvəz olundu.
Sovet dövrü subyektləri geri qaytardı və barelyefə açıq-aşkar ideoloji xarakter verdi. O, inqilabi və əmək hadisələrinin müfəssəl povestinə bənzəməyə başladı. Bunun üçün böyük ölçülü lent barelyef ən uyğun gəlirdi.
Təəssüf ki, bu gün barelyef praktiki olaraq fasadlardan yoxa çıxıb və yalnız abidələrdə qorunub saxlanılır. Müasir binalar çox şəxsiyyətsizləşdirilmişdir, onların şüşə, beton və metaldan hazırlanmış fasadları barelyeflərə ehtiyac duymur. Ancaq bu müvəqqəti bir fenomendir. Postmodernizm eklektizmə məhkumdur və buna görə də gec-tez dekorasiyaya qayıdacaq və barelyefləri xatırlayacaqdır.
Mənbə:art-granit.com.ua
Tərcümə etdi:Leyla Əliyeva
