Göy qurşağı hər birimizin bildiyi və bir çoxlarımızın diqqətini çəkən maraqlı atmosfer hadisəsidir. Ancaq tək bir göy qurşağından daha maraqlı olan ikiqat və hətta dördlü göy qurşağıdır.
İkiqat və dördlü göy qurşağı
Həyatınızda heç ikiqat və ya dördlü göy qurşağı görmüsünüz?
Göy qurşağı günəş işığının yağış damcılarına müəyyən bucaq altında daxil olması və prizma effekti ilə bütün rənglərə ayrılması nəticəsində meydana gələn işıq hadisəsidir. Bu bucaq adətən tək bucaq olduğundan, demək olar ki, həmişə səmada tək bir göy qurşağı görürük. Ancaq bəzən müəyyən hava şəraitində həmin bucaqdan əks olunan işıq səpələnir, yenidən səpilir və başqa uyğun bucaqdan yenidən gözümüzə çatır. Bu zaman eyni göy qurşağının 2 təsviri yaranır. Buna "qoşa göy qurşağı" deyilir. Texniki olaraq 1 göy qurşağı var. Halbuki o göy qurşağının 2 nüsxəsi səmada görünür.
Dördlü göy qurşağının şəklini çəkmək praktiki olaraq mümkün deyil. Çünki yuxarıda qeyd etdiyimiz hadisə çərçivəsində işıq hər dəfə sınıb yenidən əks olunduqda rəngini böyük ölçüdə itirir. Buna görə də, xarici görünüş fotoşəkillərdə görəcəyiniz qoşa göy qurşağından çox daha solğundur. Çünki birbaşa günəş işığından əmələ gəlmir. Bunu bir əksin əksi kimi düşünə bilərsiniz. Buna görə də ikinci güclü reflektor lazımdır: göl, gölməçə, buzlaq, nəhəng güzgü (bina kimi) və s. Bu vəziyyətdə baş verənlər əslində səmada 2 müstəqil göy qurşağının meydana gəlməsidir.
Bunlardan birincisi birbaşa Günəşdən gələn şüalardan ibarət “1-ci göy qurşağı”dır. İkincisi, o güclü reflektordan demək olar ki, tamamilə əks olunan Günəş şüalarının fərqli bucaq altında yaratdığı “2-ci göy qurşağı”dır. 3-cü və 4-cü nəsillər bu 1-ci və 2-ci nəsillərin bayaq izah etdiyimiz kimi havadakı su damcılarından əks olunaraq kopyalanması nəticəsində əmələ gəlir. Bir surətin surətinin surəti kimi.
Dördlü göy qurşağı olduqca nadirdir. Hansı göy qurşağının hansı olduğunu müəyyən etmək üçün onların parlaqlığına baxmaq olar. Ən parlaqı 1-ci göy qurşağıdır. 2-ci ən parlaqı 2-ci göy qurşağıdır (göy qurşağı əks etdirici mənbədən gələn əkslərdən ibarətdir). Ən zəif olanlar onların surətləridir.
Lakin əks etdirici mənbənin əks etdirmə qabiliyyətindən asılı olaraq bəzən ilkin göy qurşağının surəti ikinci dərəcəli mənbədən əks olunan göy qurşağından daha parlaq görünə bilər. Bu vəziyyətdə hansının olduğunu ayırd etmək üçün sadə bir qaydaya əməl etmək olar. Yansıtıcı mənbədən əks olunmaqla əmələ gələn göy qurşağı üfüq nöqtəsində orijinal göy qurşağı ilə kəsişməlidir.
Mənbə:evrimağaçı
Tərcümə etdi:Nuray Mürsəlova
