Uşaq Allergiya Mütəxəssisi Prof. Dr. Feyzullah Çetinkaya allergik uşaqlarda baş verən, əhəmiyyətli bir vəziyyət olan anafilaksiyadan qorunma yollarını açıqlayıb.
"Uşağım bilmədən yesə necə olacaq?" Allergik şok valideynləri narahat edən əsas problemlərdəndir. Bu halı yaşamayanlar çətinliklərini bilmir. Məsələn, bir fıstıq dənəsi, hətta fıstıq tozu belə, bir stəkan südün içindəki bir damla süd belə kəskin allergik reaksiyaya səbəb ola bilər. Beləcə nəfəs almaqda çətinlik, huşunu itirmək hətta ölümlə nəticələn hadisələr belə baş verə bilər. Allergik uşaqları olanların diqqət etmədi lazım olan bir çox vəziyyət var. Məsələn, övladlarının qatılacağı tədbirin menyusunu əvvəlcədən öyrənməli və içərisində “qadağan olunmuş yeməklər” varsa, eynisini evdə, ancaq övladına uyğun formada hazırlayıb göndərməlidir. Doğuşdan hər yaşda görülə bilən anafilaksiya (allergik şok) ən çox 6-15 yaş arasında müşahidə edilir. Ölkəmizdə tez-tez rast gəlinən fıstıq, fındıq, süd və yumurta, antibiotik və arı sancması kimi qidalar bəzi uşaqlarda ağır allergik reaksiyalara səbəb ola bilər. Uşağın bədəni nə qədər çox allergikdirsə, anafilaksiyanın əlamətləri bir o qədər tez ortaya çıxar və xəstənin vəziyyəti bir o qədər ağırlaşar. Ancaq anafilaksiyanın əlamətləri bir neçə dəqiqədən bir neçə saata qədər dəyişən bir müddət ərzində baş verir. Prof. Dr. Feyzullah Çetinkaya anafilaksiyadan qorunmaq üçün alınması lazım olan 5 tədbiri açıqlayıb, mühüm xəbərdarlıq və təkliflər verib.
Allergiyalar haqqında məlumatlılığı artırın
Uşağınıza xəstəliyini onun anlayacağı dildə onu qorxutmadan söyləmək, allergiyası barədə məlumatlandırmaq və maarifləndirmək çox vacibdir. Məsələn, fındığa alegiyası varsa, ona fındıq şokoladından tutmuş fındıq tortuna qədər bir çox qidalardan uzaq durmalı olduğunu öyrədin.
Dostlarınızı xəbərdar edin
Ailənin bütün üzvlərini, yaxın dostlarını və müəllimlərini uşağınızın ciddi allergiya problemi barədə məlumatlandırın. Onu anafilaksiyanın əlamətləri barədə məlumatlandırın. Xüsusən də allergen maddələrdən uzaq durun. Ona təklif olunan yeməyi qəbul etməzdən əvvəl onun tərkibində allergiyaya səbəb olan faktorun olmadığını hərtərəfli bilməyi öyrədin
Açıq havada rəngli paltarlar geyinməyin
Həddindən artıq allergik şoka səbəb olan faktorlardan biri də arı sancmasıdır. Genetik meylli insan arı zəhəri kimi allergen maddə ilə qarşılaşdıqda bu maddəyə qarşı həssas olur, yəni allergik olur. Bu şəxsin qanında və toxumalarında onun allergik olduğu maddəyə xas əks molekullar toplanır. Bu səbəbdən arılara qarşı allergiyası olan insanlar açıq havada rəngli və açıq-saçıq geyimlər geyinməməlidi.
Bir tibb müəssisəsində hətta uşaqlıq peyvəndi alın
Hər hansı bir inyeksiya, o cümlədən uşaqlıq peyvəndini bir tibb müəssisəsində aldığınızdan əmin olun. İnyeksiyadan sonra ən azı 15-20 dəqiqə tibb müəssisəsində gözləyin. Əgər əvvəllər anafilaksiya keçirmiş və ya risk altında olan uşağınız varsa, mütləq özünüzlə hazır adrenalin şprisi aparın. Lazım olduqda ondan istifadə etməyi öyrənin və onu uşağa ətrafdakılara (müəllim, baxıcı kimi) öyrədin.
Bir boyunbağı və ya bilərzik taxdığınızdan əmin olun.
Uşaq Allerqoloqu Prof. Dr. Feyzullah Çetinkaya deyir ki,xüsusilə çox allergik uşaqlarda birdən ağır anafilaksiya ölümlə nəticələnə bilər. Ona görə də uşağınızın allergiyası olduğunu göstərən boyunbağı və ya qolbaq taxdırın.
Allergik şokun simptomları
•Dəridə geniş yayılmış qızartı və qabarıqlıq
•Dodaqların, dilin və boğazın şişməsi
•Həddindən artıq asqırma və burun axması
•Nəfəs almaqda çətinlik, hırıltı, ürək döyüntüsü
•Başgicəllənmə, qəfil çökmə
•Bulantı, qusma, ishal, qarın ağrısı
Ən çox şiddətli allergik reaksiyalara səbəb olanlar
•Süd, yumurta, fındıq, fıstıq, badam, küncüt, balıq və digər dəniz məhsulları kimi yağlı qoz-fındıq
•Xüsusilə penisilin və buna bənzər dərmanlar, ağrıkəsicilər, çəkiliş zamanı istifadə olunan maddələr
•Arıların və digər həşəratların zəhərləri
•Tərkibində lateks (rezin) olan tibbi avadanlıqla təmas
•Bədən mayeləri, hormonlar və həddindən artıq isti ilə təmas
Allergik şok zamanı bunlara diqqət yetirin
Dərhal xəstəni arxası üstə uzadın və ayaqlarını qaldırın.
•Xəstənin ağzını və burnunu təmizləyin və rahat nəfəs almasına imkan verin.
•Əgər arı sancmasından sonra anafilaksiya yaranarsa, yaranı sabunlu su ilə yuyun və fasilələrlə buz çəkin.
•Qan təzyiqi aşağı düşmüş xəstəni qəfil oturtdurmayın və ya ayağa qaldırmayın, bu qəfil ölümə səbəb ola bilər.
•Anafilaksiyanın müalicəsində əsas dərman adrenalindir. Xəstələr əvvəllər həkimləri tərəfindən verilmiş hazır adrenalin iynələrini daşıyırlarsa, onları dərhal budun ön tərəfinə tətbiq edin. Sonra təcili yardım çağırın və ya ən yaxın tibb müəssisəsinə gedin.
Mənbə: Habertürk
Tərcümə etdi: Samirə İsmayılova
