İnsanlara dəfələrlə xəbərdarlıq edilir ki, düzgün çəki aralığında olmaq üçün düzgün yemək və gündəlik kalori qəbulunu tarazlaşdırmaq lazımdır. Məsələn, arıqlamaq istəyirsinizsə, qəbul etdiyiniz kaloridən daha çox yandırmalı olduğunuz barədə mütəxəssislərin xəbərdarlıqlarını tez-tez dinləmisiniz. Ancaq bədəninizdə “çatışmayan” bir şey varsa, bu qaydalar mənasını itirə bilər.
Vitaminlər və minerallar həyatımızı dəstəkləyən vacib proseslərin işləməsi üçün düzgün mühit təmin edirlər. Məsələn, metabolik nisbət, yuxuya getmək, yaraları sağaltmaq, əzələ toxumasını inkişaf etdirmək və ya gün ərzində enerjili hiss etmək üçün düzgün enerji səviyyəsini qorumaq kimi müxtəlif tapşırıqları yerinə yetirməyə imkan verir.
Mümkün bir vitamin və ya mineral çatışmazlığıdırsa, bu, yuxarıda sadalanan bütün bu tapşırıqların yerinə yetirilməməsinə səbəb ola bilər və eyni zamanda, insanın istədiyi çəkiyə çatmağını mümkünsüz edə bilər. İstənməyən rəqəmlərə səbəb olan çatışmazlıqlar bunlardır…
Vitamin D
D vitamini bir çox bədən funksiyalarına təsir edir. Onun çatışmazlığı bədənimizin kalori yandırmasına səbəb olan zəif metabolik sağlamlıqla əlaqələndirilir; qan şəkərini təyin edən insulinə həssaslığın dəyişməsi, aclıq səviyyəmizi təyin edən leptin hormonunun səviyyəsinin dəyişməsi kimi təsirlər baş verə bilər. Əgər kifayət qədər almasaq, nəinki daha çox kalori yandırmaq, həm də potensial olaraq daha çox istifadə etmək riski daşıyırıq ki, bu da arıqlamaq üçün ideal birləşmə deyil.
Bu vitamin güclü bir bədənin formalaşması və qorunması üçün də vacibdir. Boston Tibb Mərkəzindən Joanne Kiveney aşağı sümük sıxlığının tez-tez aşağı D vitamini səviyyələri ilə əlaqəli olduğunu söyləyir. Bu, oynaq problemlərinə, qırıqlara, sümük ağrısına səbəb ola bilər və qırıq riskini artıraraq məşqləri çətinləşdirə bilər.
Kiveney deyir ki, D vitamini ən çox “günəş vitamini” kimi tanınır, çünki onun bir hissəsini birbaşa günəş işığı altında alırıq. Ancaq elm adamları deyirlər ki, ozon qatının zədələnməsi səbəbindən artıq lazımi miqdarda günəş işığı almırıq və dəri xərçəngi riski səbəbiylə günəşdə daha az vaxt keçiririk.
D vitamini almağın ən yaxşı yolu somon, skumbriya və hamsi kimi yağlı balıqlardır. Bəzi D vitamini yumurta sarısı, yağsız ət və süddə də olur. Milli Sağlamlıq İnstitutları yetkinlərin gündə təxminən 15 mikrogram D vitamini qəbul etmələrini tövsiyə edir.
Vitamin B12
Kinevey deyir ki, B vitaminlərinin bu hissəsi qaraciyər vasitəsilə bədən yağının mübadiləsində mühüm rol oynayır. Bəzi tədqiqatlar göstərir ki, bədəndə B12 vitamininin az olması, əslində, kilo almağa və piylənməyə kömək edir.
Əsasən, bitki mənşəli qidalar yeyirsinizsə, kifayət qədər B12 vitamini almaq çətin ola bilər. Bu vitamin qəbulumuzun çox hissəsi mal əti və balıq kimi heyvan məhsullarından gəlir. Yetkinlərə gündə təxminən 2,4 mikrogram B12 vitamini qəbul etmələri tövsiyə olunur.
Sink
Bu mineral bədəndə bir çox funksiyalara malikdir. Kinevey deyir ki, sink bu yanacaq mənbələrini faydalı enerjiyə çevirərək karbohidrat və yağ metabolizmasını təşviq edir. Əzələ kütləsinin qorunmasında da rol oynaya bilər. Bəzən daha çox kalori yandırırsınız, çünki əzələlərin sağ qalması üçün yağdan daha çox enerji tələb olunur, buna görə nə qədər çox əzələ kütləsi varsa, o qədər çox kalori yandırırsınız.
Tiroid maddələr mübadiləsi üçün vacib olan hormonları istehsal etmək üçün sinkə də ehtiyac duyur. Maraqlıdır ki, dad və qoxu hisslərimizdə də rol oynayır və yaraların sağalmasına kömək edir. Toyuq, qırmızı ət və bəzi səhər yeməyində tapıla bilər.
Maqnezium
Kinevey maqneziumun son zamanlarda qismən istirahət və yuxu ilə əlaqəli olduğu üçün getdikcə populyarlaşdığını söyləyir. Həm də qidanın işlənməsində və enerjiyə çevrilməsində rol oynayır. Aşağı maqnezium səviyyələri də kilo almağa kömək edə biləcək artan iltihabla əlaqələndirilmişdir.
Gündə ən az 400-420 mikrogram maqnezium qəbul etmək tövsiyə olunur. Çatışmazlıq inanılmaz dərəcədə yayğındır, çünki az miqdarda qidada az miqdarda olur. Maqneziumu balqabaq toxumu, badam, kakao, avokado və qara lobya içərisində tapa bilərsiniz.
Bu az müzakirə olunan vitamin tiroid bezinin düzgün işləməsi üçün vacibdir. Tiroid bezi müxtəlif hormonların istehsalından və maddələr mübadiləsinə nəzarətin məsuludur. Kinevey deyir ki, düzgün yod qəbulu olmadan kifayət qədər hormon istehsal etməmək kilo almağa səbəb ola bilər.
Tuna istiridyə və karides kimi dəniz məhsullarında, dəniz yosunu, yumurta və süddə də tapıla bilər. Gündə təxminən 150 mikrogram istifadə etmək tövsiyə olunur.
Mənbə: CNN Türk
Tərcümə etdi: Aysu Əsədova
