Vəhşi heyvanların həyatı həşəratlardan düşündüyümüzdən daha çox asılıdır. Heyvanlar həşəratlardan yalnız qida kimi istifadə etmir, həm də onların köməyi ilə çoxalmaq üçün təhlükəsiz yerlər tapır, qoruyucu maddələr əldə edir və bədənlərinə qulluq edirlər. Beynəlxalq alimlər qrupu apardıqları araşdırma nəticəsində bu əlaqələrin nə qədər geniş olduğunu ortaya çıxarıb. Tədqiqatın nəticələri Nature Reviews Biodiversity jurnalında dərc olunub.
Foto: Shutterstock/Fotodom
24media.az gismeteo.ru saytına istinadən xəbər verir ki, araşdırmada səkkiz ölkədən olan mütəxəssislər iştirak edib. Onların arasında Binqemton Universitetinin dosenti Eliza Qrems də olub. Alimlər son 75 ildə dərc edilmiş təxminən 300 elmi araşdırmanı nəzərdən keçirib və quruda, eləcə də şirin sularda yaşayan 19 750 onurğalı heyvan növünün qidalanmasını araşdırıblar. Məlum olub ki, araşdırılan növlərin 73 faizinin qidasına onurğasız heyvanlar daxildir. Bu növlərin 44 faizi isə yalnız onlarla qidalanır.
Lakin həşəratların rolu yalnız qida ilə məhdudlaşmır. Məsələn, termitlərin qurduğu yuvalarda tutuquşular, yarasalar və sürünənlər də sığınacaq tapır. Bu yuvaların içərisində hava şəraiti nisbətən sabit olur. Qarışqalar isə quşlara tüklərinə qulluq etməkdə kömək edir. Bu davranış 200-dən çox quş növündə müşahidə olunub. Bəzi zəhərli qurbağalar isə qoruyucu zəhərli maddələri yedikləri qarışqa və böcəklərdən alırlar.
Heyvanlar və həşəratlar arasında maraqlı əlaqələrdən biri də tənbəl heyvanlarda müşahidə olunur. Onların tüklərində yaşayan kəpənəklər yosunların inkişafına kömək edir. Tənbəl heyvanlar isə həmin yosunlarla qidalanırlar. Bundan başqa, alimlər şimpanzelərin yaralarının üzərinə həşərat qoyduqları hallara da rast gəliblər. Lakin bu üsulun həqiqətən müalicəvi təsir göstərib-göstərmədiyi hələ sübut olunmayıb.
Həşəratların sayının azalması ekosistemlərə ciddi təsir göstərə bilər. Məsələn, 1990–2015-ci illər arasında Avropada həşəratlarla qidalanan quşların sayı 13 faiz azalıb. Bununla belə, alimlər bu azalmanın birbaşa həşəratların sayının azalması ilə bağlı olduğunun hələ bütün hallarda sübut edilmədiyini bildirirlər. Mütəxəssislər vəziyyəti daha dəqiq öyrənmək üçün araşdırma üsullarının eyniləşdirilməsini və həşəratları öyrənən alimlərlə digər heyvanları araşdıran mütəxəssislərin əməkdaşlığının artırılmasını təklif edirlər.
Aysel Mehtizadə
