Professor xatırladıb ki, temperaturun artması ilə ürək xəstəliklərindən günəş vurmasına, göbələklərdən qida zəhərlənməsinə qədər bir çox sağlamlıq problemi ilə qarşılaşırıq. Həkim Erk bu təhlükələri və görüləcək tədbirləri qeyd edib.
İsti yay günləri sağlamlığımız üçün təhlükə yaradır. Çünki günəş vurması adi bir hadisədir. Tərləmə ilə çoxlu su və elektrolit itirilir. Qida maddələri daha sürətli tərkibini itirir və zəhərlənmə artır. Bundan əlavə, çirklənmiş içməli su və təsadüfən istifadə olunan kondisionerlər ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Daxili xəstəliklər üzrə mütəxəssis, professor həkim Osman Erk bu problemləri və görüləcək tədbirləri belə sadalayıb:
Göbələk riski artır
Ayaq göbələyi problemi yayda tərləmə artdıqda baş verir və müalicə edilmədikdə illərlə davam edir. Dırnaqlara keçərək, saralma, qalınlaşma ilə bir dırnaq göbələyi meydana gətirir. Daha da önəmlisi, barmaqlar arasındakı bakterial infeksiyalar şişməyə və ayaqdakı damar problemlərinə səbəb olur.
Kondisioner ürəyə zərər verə bilər
Kondisioner sistemində yığılan bakteriyalar, göbələklər, polen və toksinlər ətrafdakı havanı çox çirkləndirir. Belə kondisionerlər ürək çatışmazlığı olan xəstələr, qan təzyiqi olan xəstələr, diabet xəstələri üçün təhlükəlidir. Kondisioner filtrləri mütəmadi olaraq təmizlənməlidir və dəyişdirilməlidir. Kondisionerlərdən əlavə, mərkəzi bölmənin, su borularının təmizlənməsi son dərəcə vacibdir. Otellərdə və xəstəxanalarda kondisioner sistemləri bu sahədə ixtisaslaşmış firmalar tərəfindən istehsal olunmalıdır. Kondisionerdə ideal temperatur 21-24 dərəcə olmalıdır.
Səhər və ya axşam məşq edin
Bu, fərddən asılı olaraq dəyişə bilər. Gəzinti və üzgüçülük kimi idman növləri ilə məşğul olsanız, səhər saatlarına üstünlük verilə bilər. Mümkünsə, bu idman növlərini yağ yandırmaq baxımından boş bir mədədə etmək rahatdır. Bu idman növləri yüngül səhər yeməyindən sonra da edilə bilər. Qaçış və ağırlıqlarla olunan məşqlər kimi məşqlər etmək lazımdırsa, axşam saatlarına üstünlük verilməlidir. İdeal olaraq, bu məşqlər səhər və axşam saatlarında eyni vaxtda edilməlidir.
Susamadan su için
Hava istiliyinin artması ilə bədənin dehidrasiyası da artır. Bədəndən xaric olunan mayenin dəyişdirilməsi üçün kifayət qədər su qəbul edilməlidir. Xatırlamaq lazımdır ki, təravətləndirmək üçün istifadə olunan digər maye içkilər suyu əvəz etmir. Gündə 2,5-3 litr su içmək, itirilmiş mineralları əvəz etmək üçün ayran və mineral su qəbul etmək vacibdir. Xüsusilə ürək, diabet və qan təzyiqi kimi xroniki xəstəlikləri olan insanlar maye itkisinə daha çox diqqət yetirməlidirlər.
Hovuzlar xəstələndirə bilər
Tifo qızdırması; hepatit; basillary və amebik dizenteriya; paratif; tənəffüs xəstəlikləri, göz, qulaq və burun infeksiyaları; genital göbələk infeksiyası hovuz suyu ilə yayıla bilər. Dəniz suyu duzlu olduğu üçün daha təhlükəsizdir. Hepatit A və B peyvəndi olmayanlar hovuza girməməlidirlər. Bundan əlavə, ishal, sistit, açıq yaralar, genital infeksiyalar və menstruasiya zamanı olan qadınlar hovuza baş çəkməməlidirlər.
Bəzi qidalar təhlükəlidir
Qida zəhərlənməsi halları da temperatur artdıqca artır. İstidə, xüsusilə açıq havada satılan qidalar; kolbasa, toyuq, tortlar, kartof qızartması, yaxşı yuyulmayan meyvə və tərəvəzlər və mayonez kimi qaymaqlı qidalar kimi işlənmiş ətlərdən uzaq durun. Simptomlar həzm sisteminin zədələnməsindən qaynaqlanan qusma, qarın ağrısı və ishal şəklində özünü göstərir. Səbəbdən asılı olaraq, şüurun pozulması, yüksək atəş, aşağı qan təzyiqi, ürək döyüntüsü, ağır hallarda iflic və nəfəs darlığı kimi əlamətlər də müşahidə olunur. Bu cür şikayətlərlə qarşılaşırsınızsa, ən qısa müddətdə təcili yardım otağına gedin.
Günəş vura bilər
Günəş vurması uzun müddət qızmar günəş altında olanlarda baş verir. Yüksək atəş, aşağı qan təzyiqi, şiddətli baş ağrısı, ürək bulanması, qusma, narahatlıq və nəticədə şüur itkisi ola bilər. Buna görə işdən sonra günəş vannası qəbul etmək faydalıdır. Yaşlı insanlar, uşaqlar, xroniki xəstəlikləri olan insanlar risk altındadır. Yaz aylarında D vitamini qəbul etmək üçün mütləq günəş vannası qəbul etməlisiniz. Günəş şüaları şaquli olduqda günorta saatlarında 20-30 dəqiqə qorunmadan günəş vannası qəbul etmək kifayətdir.
D vitamini almaq üçün bu qidaları qəbul edin
Hovuza girmədən əvvəl duş qəbul etməli, şapka və dəniz eynəyi taxmalı, ayaqlarınızı dezinfeksiyaedici suya qoymalısınız. Hovuza deyil, dənizə üstünlük verilməlidir. Yaz aylarında yüngül, pambıq və boş paltar geyinməlisiniz. Saat 11:00-dan 16:00-dək, günəş şüaları yerə dik olduqda, günəşə çıxmaq qəti qadağandır, şapka və qoruyucu vasitələrdən istifadə edilməlidir. Sağlam bir üzvi günəş kremi istifadə etmək məsləhətlidir. Gündəlik kalorilərin yüzdə 90 faizi iyul ayında təzə, təmiz, mümkünsə üzvi və mövsümi olaraq yetişdirilən tərəvəz və meyvələrdən ibarət olmalıdır. Parlaq təzə tərəvəz və meyvələrdən ibarət bir pəhriz idealdır. Keyfiyyətli heyvan məhsulları az miqdarda qəbul edilməlidir. Bol su ilə tərəvəz və meyvələrə üstünlük verilməlidir, çünki yayda tərləmə zamanı böyük maye və mineral itkisi olur. Xüsusilə yerkökü, pomidor, bibər, qovun, qarpız, ərik, limon kimi sarı, qırmızı, narıncı rəngli tərəvəz və meyvələrdə karoten adlanan antioksidanlar var. Bu antioksidanlar günəşin zərərli şüalarından qorunmağa kömək edir. Sarımsaq və soğan kimi kükürd olan tərəvəzlər keyfiyyətli D vitamini üçün mütləq istifadə edilməlidir.
Mənbə: Sözcü
Tərcemə etdi: Aysu Əsədova
