Bir saniyə əvvəl nə düşündün? Yadınızdadırmı? İçinizdə danışan kim idi? Daxili səsinizi tapın və ona qulaq asın, peşman olmayacaqsınız.
"İntuisiya, bilik, ruh, anlayış, duyğu! Birdən çox sözlə izah edilən və eyni zamanda, mürəkkəb olan daxili səs alimlərin hələ də araşdırdığı sirli bir əmələgəlmədir", - deyə İstanbul Okan Universiteti Xəstəxanasının Psixologiya bölümündən mütəxəssis psixoloq Ceylin Sürek bildirib.
Daxili səs 3 yaşından başlayır
Uşaqlıq illərindən bu dövrə qədər daxili monoloq kimi də tanınan daxili səs bütün həyat boyu düşüncə və davranışlarımızda mühüm rol oynayır. Həyat haqqında öyrəndikcə daxili səsimiz ağlımızda müxtəlif ssenarilər yaradır və dünyada baş verənlərlə bağlı baxışımızı formalaşdırır. Rus psixoloqu Lev Vyqotskiyə görə, daxili səsin formalaşması üç yaşından başlayır. Uşaq öz təfəkkür və dil sistemlərini birləşdirməyi öyrənir. Uşaqlıqda etməli olduğunuz koqnitiv fəaliyyətdə öz-özünüzə danışdığınızı xatırlayırsınızmı?
Vygotsky şəxsi söhbətləri belə adlandırır və belə bir fikir irəli sürür ki, uşaqlar böyüdükcə daha çox daxili olurlar. Araşdırmalar göstərir ki, daxili səsimiz yarananda dil və nitqə cavabdeh olan Brokanın sahəsi beynimizdə aktiv olur. Vygotsky tərəfindən aparılan başqa bir araşdırmada daxili bir səs meydana gəldiyində larinin aktiv olduğu müşahidə edildi. Beləliklə, bu səs nə qədər içimizdə olsa da, görürük ki, eyni xarici səsdə orqanların aktivləşməsi nəticəsində əmələ gəlir.
Daxili səs həm mənfi, həm də müsbət təsir edə bilər
Bəs daxili səsimiz nə edir?
1996-cı ildə beynində infarkt keçirən məşhur neyroanotom Jill Bolte Taylor "Mənim ağıl insultum" adlı kitabında daxili səsinin itməsi nəticəsində başına gələnləri belə təsvir edir: Qısası, daxili səsini itirməsi nəticəsində bildirir ki, bioqrafik xatirələri xatırlaya bilmir, onun daxili dərki ilə bağlı problemlər meydana gəlib və özünə qarşı hissləri yoxa çıxıb. Yaddaşdan danışarkən alış-veriş siyahısını və ya telefon nömrəsini necə yadda saxlayırsınız?
Daxili səsiniz sizə yenidən burada kömək edir və bunu yenidən daxildən etməklə iş yaddaşınızı möhkəm saxlayır. Onun yaddaşa və şəxsiyyət hissinə təsiri ilə yanaşı, daxili səsimiz də motivasiya sahəsində mühüm rol oynayır. Özünüzü imtahan, yarış və ya çətin vəziyyətdə təsəvvür edin. Heç kimə möhtac olmadan özünüzü motivasiya etmək üçün daxili səsinizi istifadə edə bilərsiniz. Təəssüf ki, bu vəziyyət heç də həmişə müsbət deyil. Depressiya və narahatlıqdan əziyyət çəkən insanlar daxili monoloqlarını mənfi şəkildə yerinə yetirir və təkrar-təkrar təkrar edirlər.
Buna görə də psixoterapiyalarda bu cür müştərilərin mənfi fikirlərini alternativlərlə əvəz etmək və müştərinin daxili nitqini müsbət mənada dəyişmək məqsədəuyğundur.
Özünüzə hakim olun
Daxili səsinizin vasitəsilə öz daxili rəhbərliyinizi təmin edə bilərsiniz. Bəs bədəninizdə baş verən başqa dəyişikliklərə diqqət yetirirsinizmi? Bəzi terapevtlər sizin qarnınızı hisslərinizin oturacağı hesab etməyinizi və hisslərinizi dinləməyi məsləhət görmək istəyirlər. Əgər qarnında güclü ağrı varsa, daxili səsin sənə nəsə səhv olduğunu deyə bilər. Bəzi insanlar da öz daxili səslərini ürəklərinin səsi kimi qələmə verir. Ürəyimiz bədənimizin ən ağıllı orqanlarından biridir. 40 min neyron olan ürəyimiz; hiss etmək, öyrənmək və yadda saxlamaq bacarıqlarına sahib olsun. Onları oxuduqca, ola bilsin, sizin başınızda müxtəlif obrazlar canlanır və ya müxtəlif enerji və emosiyalar hiss edirsiniz. Bunlar sizin daxili müdrikliyinizi təşkil edən formalardır. Bax, dinlə, hiss etməyə çalış.
Əgər daxili səsinizi eşitməkdə çətinlik çəkirsinizsə, burada diqqətli olun.
Susmağa nail olun və daxili səsinizin eşidiləcək yeri yaradın
Necə? Televizorunuzu və telefonunuzu söndürməklə başlaya bilərsiniz. Təbiətdə gəzintiyə çıx, özünlə tək ol. Qab yumaq, duş qəbul etmək, idmanla məşğul olmaq kimi fəaliyyətlər də zehninizi təmizləməkdə və daxili səsinizi eşitməyə kömək edir. Ən mühüm vasitələrdən biri meditasiyadır. Qoy ağlın sakitləşsin, canın danışsın.
Hisslərinizə fikir verin, bədəninizə qulaq asın
Qeyd etdik ki, bəzən daxili səs hiss kimi gələ bilər. Əslində hisslərinin sənə nə demək istədiyini dinlə. Utandığınız bir şey olsa belə, onu boğmağa çalışmayın, məna verin. Digər tərəfdən, həzm problemlərinə, davamlı öskürəyə, baş ağrısına və daim yorğunluğa diqqət yetirin. Daxili bələdçiniz sizi xəbərdar edə bilər.
Daxili səsinizə yol tapmağa çalışın
Hər hansı digər münasibətlərdə olduğu kimi, intuisiyanızla da əlaqə yaratmağa çalışın. Görün nə deyir və nə deməyə çalışır. Bir anlığa düşün ki, sən öz daxili səsini dinləmisən və vacib qərar qəbul etmisən. Məsələn; Sən işə götürülməməli olan birini işə götürdün. Baxmayaraq ki, sənin daxili səsin buna razı olmadı. Nəticə pis oldu. Yoxsa daxili səsin dediyi yerə getmədin. Nəticə də müsbət oldu. Bu cür nümunələrə diqqət yetirə və daxili səsinizin necə gəldiyinə və bunun nəticələrinə nəzər yetirə bilərsiniz.
Ağlınızı idarə edin
Bəzi insanlar qərar qəbul edərkən öz daxili səslərinə qulaq asmaqdansa, məntiqlə düşünməyə üstünlük verirlər. Bununla belə, diqqətimiz üçün düşüncəmiz, qorxularımız və intuisiyalarımız daxili mübarizə aparar. Ona görə də daxili səsimizi eşitməkdə çətinlik keçiririk. Bəzi psixoloqlar qərar qəbul edərkən; Onlar sizin ağlınıza gələn ilk fikri nəzərə almaq üçün sizə müraciət edirlər, çünki adətən bu cavab beyninizin fəaliyyətə başlamasından əvvəl gələn daxili səsinizdir.
Durun və nəfəs almaq üçün vaxt ayırın
Nəfəs və həyat məşqçisi olan Qven Dittman, qərar qəbul etməkdə çətinlik çəkdiyiniz zaman hər zaman istifadə edə biləcəyiniz bu sadə nəfəs məşqini tövsiyə edir. Burundan nəfəs alarsan, dördə qədər sayalarsan, yeddi saniyəni tut, səkkiz saniyəyə ağzından nəfəs alarsan. Bu nəfəsləri 3 dəfə etməyə çalışa bilərsiniz. Dittmar iddia edir ki, bu texnika ilə siz ürəyinizlə daha yaxşı ünsiyyət qura biləcəksiniz.
Yardım almaqdan çəkinməyin
Ailə üzvü, yaxın dostu və ya psixoloqu... Bəzən qərar qəbul edə bilmirik və ya qərar qəbul etməkdə çətinlik çəkə bilərik. Bu insanların sizə düzgün suallar verməyi artıq bildiklərinizi aşkar etməyə kömək edir. Buna görə də həmişə kömək almaq üçün vaxt ayırın.
İndi bilirsiniz, növbəti dəfə nəsə düzgün olmayan bir hiss, qarnında ağrı, ya da içinizdə susmayan bir səs, diqqət edin. Daxili səsin səni sənin üçün ən yaxşı şeylərə aparacaq. Ağlımız onsuz da kifayət qədər çaşqınlıq içindədir. Daxili səsinizi tapın və ona qulaq asın, peşman olmayacaqsınız!
Mənbə: OkanHastanesi.com.tr
Tərcümə etdi: Samirə Kərimli
