Krım-Konqo hemorragik atəşi (CCCA) Viral hemorragik atəşin bir növüdür. Xəstəlik Krım-Konqo hemorragik atəş virusu (CCHFV) adlanan bir virusa yoluxma nəticəsində yaranır. CCHFV insanlara və digər heyvanlara gənələr vasitəsilə ötürülə bilər.
Bu, ümumiyyətlə, mal-qara ilə təmasda olan və tez-tez gənə ilə qarşılaşan insanlarda olur. İnfeksiya, virusun daşıyıcısı olan gənələr tərəfindən gənələrin dişləməsi və ya əzilməsi ilə ötürülür. Bundan əlavə, xəstə heyvanlarla təmas, yoluxmuş qan və ya bədən mayeləri ilə təmas və ya yoluxmuş heyvanların ətini yemək də yoluxma riskini artıra bilər.
Krım-Konqo hermorragik atəşi nədir?
Krım-Konqo hemorragik atəşi atəş, halsızlıq, iştahsızlıq, əzələ ağrısı, baş ağrısı, ürək bulanması, qusma, ishal və ağır hallarda qanaxma kimi simptomlarla müşayiət olunan ölümcül ola bilən bunyaviridae ailəsinin gənə virusu (nairovirus) səbəb olduğu heyvanlardan insana ötürülən yoluxucu bir xəstəlikdir.
Krım Konqosunun hemorragik atəşinin simptomları hansılardır? KKKA müalicəsi necə aparılır?
Krım Konqosunun hemorragik qızdırma virusunun sahibləri mal-qara, qoyun və keçi kimi müxtəlif ev və vəhşi heyvanlardır. Bir çox quş infeksiyaya davamlıdır. Heyvanlar yoluxmuş gənələrin dişləməsi ilə yoluxur və virus infeksiyadan təxminən bir həftə sonra qan dövranında qalır, bu da başqa bir gənə dişlədikdə gənə-heyvan-gənə dövrünün davam etməsinə imkan verir. Bir neçə növ gənə KKKA virusuna yoluxa bilsə də, hialomma gənələri insan infeksiyasının əsas mənbəyidir. Türkiyədə xəstəliyi ötürən gənələrin əsas növü Hialomma marginatumdur.
Krım-Konqo hemorragik atəşinin simptomları aşağıdakılar ola bilər:
Atəş: temperaturun artması CCCA xəstəliyinin başlanğıcında müşahidə olunur. Atəş, ümumiyyətlə, yüksək dərəcədə davam edir.
Baş ağrısı: şiddətli baş ağrıları bunun simptomlarından biridir. Ağrı başın hər hansı bir bölgəsində hiss edilə bilər.
Əzələ ağrıları: bədəndə geniş yayılmış əzələ ağrıları baş verə bilər. Ağrı, xüsusilə, bel, ayaq və oynaqlarda hiss edilə bilər.
Sümüklərdə ağrı: birgə bölgədə ağrı ya həssaslıq görünə bilər. Hərəkət etdikdə ağrı daha da pisləşə bilər.
Halsızlıq: Bu xəstələr tez-tez zəiflik və tükənmə hissi keçirirlər. Gündəlik işlərdə çətinlik çəkə bilərlər.
Sürətli nəbz: sürətli ürək dərəcəsi, sürətli nəbz bu xəstəliyinin bəzi əlamətləridir.
Qanaxma: qanaxma meyli vacib bir simptomdur. Burun qanaması, diş ətinin qanaması, həzm sistemindən qanaxma (qusma və ya nəcisdə qan), sidik yolundan qanaxma kimi qanaxma növləri müşahidə edilə bilər.
Orqan çatışmazlığı: CCCA xəstəliyi ağır hallarda orqan çatışmazlığına səbəb ola bilər. Xüsusilə, qaraciyər və böyrək disfunksiyası baş verə bilər.
Krım- Konqo hemorragik atəşinin ağır nəticələri
Krım-Konqo hemorragik atəşinin ağır nəticələri aşağıdakıları əhatə edə bilər:
Orqan çatışmazlığı: CCCA, xüsusilə, qaraciyər, böyrək və digər orqanlara zərər verə bilər. Bu, orqanların disfunksiyası inkişaf etmiş hallarda orqan çatışmazlığına və ciddi fəsadlara səbəb ola bilər.
Qanaxma: Bunun ən vacib xüsusiyyətlərindən biri qanaxma meylidir. İnkişaf etmiş hallarda daxili qanaxma, mədə-bağırsaq qanaması (qusma və ya nəcisdə qan), burun qanaması, diş ətinin qanaması, sidik yollarının qanaması və dərialtı qanaxma da daxil olmaqla müxtəlif qanaxma növləri ola bilər.
Yayılmış damardaxili laxtalanma : CCCA-nın inkişaf etmiş mərhələlərində laxtalanma mexanizmi pozula bilər və inkişaf edə bilər. Bu vəziyyətdə qanaxma və tromboz (laxtalanma əmələ gəlməsi) eyni vaxtda baş verir. Tromboz (laxtalanma əmələ gəlməsi) eyni vaxtda baş verir.
Nevroloji komplikasiyalar: CCCA nadir hallarda nevroloji ağırlaşmalara səbəb ola bilər. Bunlara ensefalit (beyin iltihabı), menenjit (beyin iltihabı) və digər sinir sistemi problemləri daxil ola bilər.
Şok: CCCA ağır hallarda şokun inkişafına səbəb ola bilər. Qanaxma, dehidrasiya , qan dövranının pozulması və orqan zədələnməsi nəticəsində qan təzyiqi azalır və bədəndə şok vəziyyəti yarana bilər.
Ölüm: CCCA ölümcül ola bilər, xüsusən müalicə edilmədikdə və ya gec müalicə edildikdə. Ölüm nisbəti xəstəliyin şiddətindən, müalicəyə girişdən və xəstənin ümumi sağlamlığından asılı olaraq dəyişə bilər.
KKKA müalicısi necə aparılır?
Krım-Konqo hemorragik atəşinin müalicəsi xəstəliyin şiddətinə və simptomlarına görə dəyişə bilər. Tipik olaraq müalicə dəstəkləyici müalicəni əhatə edir və simptomları aradan qaldırmaq, ağırlaşmaların qarşısını almaq və orqan funksiyalarını dəstəkləmək məqsədi daşıyır. Bunun müalicəsində istifadə olunan bir neçə üsul:
Xəstəxanaya yerləşdirmə: bunun müalicəsi ümumiyyətlə xəstəxanada aparılır. Xəstəxana şəraitində xəstənin vəziyyətini yaxından izləyə və lazım olduqda sürətli müdaxilə edə bilərsiniz.
Baxım terapiyası: xəstələrin simptomlarını aradan qaldırmaq və azaltmaq üçün dəstəkləyici terapiya aparılır. Buraya temperaturun azaldılması, ağrının aradan qaldırılması və həmçinin maye və elektrolit balansının qorunması kimi tədbirlər daxildir.
Maye və elektrolitlərin əlavə edilməsi: belə olan xəstələrdə maye itkisi və elektrolit balansının pozulması ola bilər. Bədəndəki maye və elektrolit balansını venadaxili maye terapiyası və elektrolit əlavələri ilə tənzimləməyə çalışırlar.
Mənbə: Sözcü
Tərcümə etdi: Aysu Əsədova
