HƏMAS-ın təkidi İsrail Ədliyyə Nazirliyinin azad edilməli olan 250 məhbusun adlarını dərc edib, lakin Mərvan Barquti və Əhməd Səadət də daxil olmaqla 7 yüksək profilli məhbusu istisna etməsindən sonra gəlib. İsraildə ayrı-ayrı ölümcül hücumlarda iştirak etməkdə təqsirli bilinib cəza çəkən bu şəxslər uzun müddətdir ki, fələstinlilər tərəfindən müqavimət simvolu kimi görünüb.
ABŞ prezidenti Donald Trampın təklif etdiyi razılaşma çərçivəsində 20 israilli girovun bazar ertəsi saat 12:00-dan (GMT 09:00) əvvəl azad ediləcəyi gözlənilib. Danışıqlarla tanış olan yüksək səviyyəli Fələstin rəsmisi BBC-yə bildirib ki, ABŞ nümayəndəsi Stiv Vitkoff İsrailin baş naziri Binyamin Netanyahu ilə fələstinli məhbusların təcrid olunmasını gündəmə gətirəcəyini vəd edib, lakin İsrail onları daxil etməkdən qəti şəkildə imtina edib. Bunun bir sıxılma nöqtəsi ola biləcəyi və ya Qəzza zolağından olan girovların və İsrail həbsxanalarında saxlanılan fələstinli məhbusların azad edilməsi üçün vaxt qrafikinə təsir edə biləcəyi aydın olmayıb. Buraxılışlar Trampın Qəzzada iki illik müharibəyə son qoymaq üçün bu həftə təsdiqlənmiş atəşkəs və girovların qaytarılması sazişinin birinci mərhələsində baş tutmalı olub.Girovların bu dəfə necə azad ediləcəyi bəlli olmayıb, əvvəllər HƏMAS onları ictimaiyyət qarşısında nümayiş etdirərək İsraili və onun bir çox Qərb müttəfiqlərini hiddətləndirib. Ölən girovların cəsədləri də qaytarılacaq. Ən azı 26 girovun öldüyü, daha ikisinin taleyinin məlum olmadığı güman edilib. İsrail həmçinin İsrail həbsxanalarında ömürlük həbs cəzası çəkən 250-yə yaxın fələstinli məhbusu və Qəzzadan olan daha 1700 fələstinlini azad edəcək. HƏMAS sərbəst buraxılmasını istədiyi məhbusların siyahısını təqdim edib, o cümlədən Bərquti və Səadət. Bərquti 2004-cü ildə beş mülki şəxsin ölümünə səbəb olan hücumları planlaşdırmaqda təqsirli bilinib və beş ömürlük, həmçinin 40 il həbs cəzası çəkib. Rəy sorğuları ardıcıl olaraq göstərib ki, o, ən populyar Fələstin lideri olaraq qalıb və fələstinlilər prezident seçkilərində Fələstin Muxtariyyətinin (PA) hazırkı prezidenti Mahmud Abbas və ya HƏMAS liderlərindən əvvəl ona səs veriblər. Bərquti işğal olunmuş İordan çayının qərb sahilinin İsrailin nəzarəti altında olmayan hissələrini idarə edən PA-da dominantlıq edən Fəth fraksiyasında yüksək vəzifəli şəxs olaraq qalıb. Fələstinin Azadlıq Xalq Cəbhəsinin (AXCP) lideri Səadət 2008-ci ildə “qanunsuz terror təşkilatına” rəhbərlik etməkdə və hücumlarda, o cümlədən 2001-ci ildə İsrail nazirinin öldürülməsində iştirak etməkdə təqsirli bilinib və 30 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. Azad ediləcək 250 məhbus arasında 2000-ci illərin əvvəllərində İsraildə 13 nəfərin ölümünə səbəb olan intiharçı partlayışları təşkil etməkdə təqsirli bilinən İslami Cihad komandiri İyad Əbu əl-Rub da var. İsrail Ədliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, o, ya Qəzzaya buraxılacaq, ya da xaricə deportasiya ediləcək. BBC anlayıb ki, HƏMAS həm də bəzi mümkün əlavə məhbusların azad edilməsinə çalışıb. Bunlar illər əvvəl girov Gilad Şalitin dəyişdirilməsinin bir hissəsi kimi azad edilib və oktyabrın 7-dən sonra yenidən həbs edilib.
HƏMAS iddia edib ki, onlar əvvəlki girov mübadiləsinin bir hissəsi olduqları üçün 250 rəqəminə daxil edilməməlidirlər. İsraildə ailələr onların qayıtmasını gözlədiyi üçün xəstəxanalar girovların azad edilməsinə hazırlaşıb. İsrail-HƏMAS razılaşmasının birinci fazası atəşkəsin cümə günü qüvvəyə minməsi və İsrail qüvvələrinin Qəzza zolağının bəzi hissələrini qismən geri çəkməsi olub. Artıq gündə yüzlərlə yardım maşınının girəcəyi gözlənilib. Növbəti mərhələlər hələ də müzakirə olunub. Yüz minlərlə fələstinli İsrailin şəhərin böyük hissəsini dağıdan hücumundan bir neçə həftə sonra Qəzzanın cənubundan Qəzza şəhərinə qayıdıb. Qəzzanın HƏMAS tərəfindən idarə olunan mülki müdafiə agentliyi bərpa əməliyyatları apardığını və dağıntılar altından cəsədləri çıxardığını, fələstinlilərin hələ də bütün ərazilərdə itkin düşdüyünü bildirib. İsrailin Qəzzaya qarşı müharibəsi HƏMAS-ın 7 oktyabr 2023-cü ildə İsrailin cənubuna hücumları nəticəsində 1200-ə yaxın insanın həlak olması və 251 nəfərin girov götürülməsi ilə başlayıb. HƏMAS-ın idarə etdiyi səhiyyə nazirliyi bildirib ki, o vaxtdan bəri İsrailin Qəzzaya hərbi hücumu zamanı 67 682 fələstinli həlak olub.
Mənbə: BBC
Tərcümə etdi: Fidan Şahbazlı
