Dalğaların səsi, yüngül sahil çırpıntısı, uzaqdan qopan qasırğanın gurultusu və ya suyun sahilə toxunan incə pıçıltısı — bütün bunlar sabit bir rahatlıq hissi yaradıb. Okean psixikanın ən güclü tetiklərindən biri olub, sakitləşdirib, rahatladıb, bərpa edib. Bəs bu niyə belə olub?
Alimlər təbiətin insana təsirini araşdırarkən okeanı çox vaxt «audio-terapevt» adlandırıblar. Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) jurnalında dərc olunmuş bir tədqiqat göstərib ki, insanlar təbiət səslərinin, o cümlədən dalğaların yazılarını dinləyəndə, onlarda kortizol — stres hormonu — səviyyəsi azalıb və ürək ritmi yaxşılaşıb. Bu təsir yüngül meditasiya ilə oxşar olub. (pnas.org)
Məsələ ondadır ki, təbiət səsləri, xüsusən təkrarlanan və kəskin olmayanlar, beynə «dincəlmək» imkanı verib. Gündəlik həyatda biz səs-küylə əhatə olunmuşuq: maşınlar, səslər, musiqi, bildirişlərin çırpıntısı. Bu fonlar ayıqlıq mərkəzlərini aktivləşdirib və bizi gözləmə vəziyyətində saxlayıb. Okean isə fərqli ritm olub: sakit, dərin, bərabər — bu ritm ayıqlığın zəifləməsinə imkan verib.
Bir çox psixoterapevtlər okean səsini öz təcrübələrində tətbiq ediblər — yuxudan əvvəl audioyazılarda, fon meditasiya zamanı, narahatlığı azaltmaq üçün. Bəzən hətta sahil kənarında qısa gəzinti və ya sadəcə qulaqcıqda yazını dinləmək belə narahatlığı xeyli azaldıb.
Maraqlı faktdır ki, dəniz və ya okean yaxınlığında yaşayan insanlar çox vaxt daha az depressiv simptomlar yaşayıblar. Araşdırmalar göstərib ki, təbiətin daimi mövcudluğu (okean mənzərəsi, külək və dalğa səsləri) stressə qarşı bufer rolunu oynayıb və psixi yüklənmədən sonra daha sürətli bərpaya kömək edib.
Digər tərəfdən, həddən artıq güclü dəniz səsləri — qasırğa, gur dalğalar — xüsusilə onları təhlükə ilə assosiasiya edən insanlarda narahatlıq yaradıb. Ona görə balans faydalı olub: sakitləşdirici pıçıltı, yoxsa qəzəblənən dəniz yox.
Bir çox mədəniyyətlərdə dəniz səsi təmizlənmə və yenidən doğuluş simvolları ilə bağlı olub. Qədim yunan və romalıların miflərində dəniz dünyalar arasında sərhəd, keçid və qorunma yeri kimi qəbul olunub. Bəzi şərq praktikasında isə meditasiya zamanı suyun vizuallaşdırılması və səsləri istifadə olunub ki, insan sakitliyə qapılıb və narahatlıqları buraxa bilib.
Müasir yuxu və relaksasiya tətbiqlərində tez-tez dəniz çırpıntısı, dəniz mehi, şəlalə yazıları yer alıb. İnsanlar bu səsləri yuxudan əvvəl qoşub, düşüncəni söndürməyə, «avtomatik cavabçı» fikirləri dayandırmağa, təbiətin ritmini yenidən hiss etməyə çalışıblar.
Bununla belə elm fərdi fərqləri unutmağı məsləhət görməyib: bəzi insanlarda təbiət səsi maneə törədib, əgər onların qulaqları hiperhəssas olubsa, miqrenləri varsa və ya sadəcə səs səviyyəsi düzgün seçilməyibsə.
Nəticə etibarilə okeanın pıçıltısı sadəcə xoş bir hiss olmayıb. Bu, bədənə və zehnə birbaşa təsir edən vasitə olub, bizə təbiətin bir hissəsi olduğumuzu xatırladıb və onun ritmində sakitlik, şəfa və istirahət tapmağı mümkün edib.
Mənbə: www.pnas.org
Tərcümı etdi: Fatimə Kərimli
