Əsrlərdir filosofların və alimlərin diqqət mərkəzində olan demarkasiya problemi elmlə qeyri-elmi ayırmaq sualını gündəmdə saxlayır. Bu məsələ təkcə nəzəri mübahisə deyil, həm də səhiyyə, təhsil və ictimai siyasət üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Elm aləmində əsrlər boyu davam edən ən mühüm müzakirələrdən biri “demarkasiya problemi” kimi tanınır. Bu konsepsiya elmi qeyri-elmdən ayırmağın mümkün olub-olmadığını sual altına alır. Xüsusən 20-ci əsrdə avstriyalı filosof Karl Popperin işi sayəsində demarkasiya probleminə geniş diqqət yetirilib. Popperə görə, bir nəzəriyyənin elmi hesab edilməsi üçün o, saxtalaşdırıla bilən olmalıdır. Başqa sözlə desək, irəli sürülən iddia sınaq və müşahidələr vasitəsilə sınaqdan keçirilməli və saxtalaşdırıla bilən olmalıdır. Bu yanaşma astrologiyadan tutmuş homeopatiyaya qədər bir çox sahələrin "elmi" və ya "yalançı elmi" olması ilə bağlı mübahisələrə səbəb olub.
Bu günə qədər filosoflar və elm adamları arasında hələ də dəqiq konsensus yoxdur. Bəziləri demarkasiya probleminin həlledilməz olduğunu iddia edirlər, çünki elmin özü daim dəyişən, inkişaf edən və genişlənən bir varlıqdır. Digərləri bu fərqin elmi biliyin etibarlılığını qorumaq üçün vacib olduğunu iddia edirlər.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu debat xüsusilə psevdoelmin yüksəlişi və dezinformasiyanın sürətlə yayılması fonunda getdikcə kritik xarakter alır. Akademiklər qeyd edirlər ki, sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi problemi təkcə fəlsəfi məsələ deyil, həm də ictimai səhiyyə, təhsil və texnologiya siyasətlərində müəyyənedici amildir.
Mənbə : Evrim ağacı
Tərcümə etdi : Dilbər Paşazadə
