Şizofreniya düşüncə, hiss və davranışa təsir edən ciddi psixi pozğunluqdur. Adətən 16-30 yaş arasında baş verən bu xəstəlik insanın reallıq qavrayışını pozur və hallüsinasiyalara (mövcud olmayan səsləri və ya görüntüləri görmək), aldanmalara (real olmayan inanclara) və qeyri-mütəşəkkil düşüncə tərzinə səbəb ola bilər.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, dünyada təxminən 24 milyon insan şizofreniya ilə yaşayır. Bu, onu nadir olmayan, lakin çox vaxt səhv başa düşülən bir xəstəlik halına gətirir. Şizofreniya ümumiyyətlə bölünmüş şəxsiyyətlə qarışdırılsa da, bu dəqiq bir tərif deyil. Split şəxsiyyət başqa bir xəstəlik növüdür; Şizofreniya psixi proseslərin bütövlüyünü pozan mürəkkəb beyin xəstəliyidir.
Semptomlar hansılardır?
Şizofreniyanın simptomları ümumiyyətlə üç əsas başlıq altında qruplaşdırılır:
• Müsbət simptomlar: Halüsinasiyalar, hezeyanlar, nizamsız nitq və ya davranış.
• Mənfi əlamətlər: Emosional sönüklük, sosial çəkilmə, motivasiyanın olmaması.
• Koqnitiv əlamətlər: Diqqətin pozulması, qərar qəbul etməkdə çətinlik, düşüncə axınının pozulması.
Müalicəsi mümkündür mü?
Şizofreniya tamamilə müalicə edilə bilməz, lakin müvafiq dərmanlar, psixososial dəstək və müalicələrlə idarə oluna bilər. Erkən diaqnoz və müalicə xəstəliyin gedişatına müsbət təsir göstərir. Bu səbəbdən fərdlərin və ya yaxınlarının şübhəli əlamətlər zamanı gecikmədən mütəxəssisə müraciət etməsi vacibdir.
Cəmiyyətdə İstisna və Stiqma Problemi
Şizofreniya xəstələri tez-tez qərəz və ayrı-seçkiliyə məruz qalırlar. Bu vəziyyət onların müalicə almasını çətinləşdirir və sosial həyatlarını məhdudlaşdırır. Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, sosial maarifləndirmə artırılmalı, psixi sağlamlıqla bağlı qərəzlər qırılmalıdır.
Şizofreniya erkən diaqnoz və dəstək ilə idarə oluna bilən bir xəstəlikdir. Bu xəstəliklə yaşayan şəxslərin həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasında ictimai məlumatlılığın artırılması əsas rol oynayır. Unudulmamalıdır ki, psixi sağlamlıq ən az fiziki sağlamlıq qədər vacibdir.
Mənbə : Evrim ağacı
Tərcümə etdi : Dilbər Paşazadə
