Bu gün gələcəyin trendlərini bilmək böyük üstünlükdür. Budur, süni intellektin proqnozlarına görə, yaxın 50 ildə çox vacib olacaq 10 peşə.
1. Süni İntellekt Təlimçisi (AI Təlimçisi)
Süni intellekt sistemləri hələ də körpə addımlar atır və onlara nəyin doğru və etik olduğunu öyrətmək üçün insanlara ehtiyacı var. Süni intellekt təlimçiləri maşınların daha çox insan qərarları verməsini təmin etmək üçün insan dəyərlərini alqoritmlərə daxil edir. Bu peşə, psixologiya, etika, dilçilik və proqram təminatı biliklərini birləşdirən hibrid ixtisas olacaq. Deyə bilərik ki, bu, indiki “cəld mühəndis” vəzifələrinin təkamülüdür. O, chatbotların cavablarının redaktə edilməsindən tutmuş, süni intellektə qərəzsiz düşünmə qabiliyyətinin verilməsinə qədər geniş sahələri əhatə edir. Xüsusilə sosial media, təhsil və hüquq kimi sahələrdə mühüm rol oynayacaq. Onlar insanla maşın arasındakı körpünün memarları olacaqlar.
2. İqlim mühəndisliyi üzrə mütəxəssis (İqlim mühəndisi)
İqlim böhranı artıq problem deyil, reallıqdır. Gələcəkdə bəzi ərazilər yaşayış üçün yararsız olacaq, ona görə də hava, su və torpaq mühəndisliyi üçün mütəxəssislərə ehtiyac duyulacaq. İqlim mühəndisləri atmosferdən karbon qazını çıxara, okeanların turşuluğunu azalda və ya süni yağış yarada bilər. Bu peşə fizika, kimya, biologiya və geologiya kimi bir çox fənləri özündə birləşdirir. Bunu dünyanı xilas edən super qəhrəmanın elmi ekvivalenti adlandırmaq səhv olmaz. Onlar davamlı şəhərlərin planlaşdırılmasında və fəlakətlərin idarə edilməsində aparıcı rol oynayırlar. Bəzən hətta səmanı idarə edə bilirlər. Nə qədər distopik səslənsə də, elm onu reallığa çevirməyə çox yaxındır.
3. Bioetika məsləhətçisi
İnkişaf edən genetik texnologiyalar, klonlaşdırma, CRISPR və sintetik orqan istehsalı ilə etika anlayışı tamamilə fərqli bir ölçüyə keçdi. Bir insanın genetik quruluşunu nə qədər dəyişdirə biləcəyimiz sualı heç vaxt bu qədər real olmayıb. Bioetika məsləhətçiləri xəstəxanalarda, Ar-Ge mərkəzlərində və hökumət siyasətlərində etik sərhədlər çəkən insanlardır. Həm elmi biliyə malik, həm də fəlsəfi və əxlaqi əsaslar üzərində düşünə bilən mütəxəssislər. Onlar orqan donorluğundan süni bətnə qədər bir çox mövzuda qərar vermə mexanizmlərində iştirak edirlər. Harada tibb və texnologiya toqquşursa, onların səsi eşidilir. Biz bunu gələcəyin bir növ vicdanı adlandıra bilərik.
4. Kosmik turizm bələdçisi
Yaxın illərdə Aya və Marsa getmək təkcə astronavtlar üçün deyil, həm də zəngin turistlər üçün mümkün olacaq. Kosmik turizm bələdçiləri bu səyahətlərə çıxan və təlim keçirən insanların təhlükəsizliyinə cavabdeh olacaqlar. Fizika bilikləri, ilk tibbi yardım, kosmik mexanika və dil bilikləri bu peşənin vacib şərtlərindəndir. Onlar dünyadan kənar mehmanxanalarda, orbital ekskursiyalarda və ya Ay səthi turlarında tapşırıqlar ala bilərlər. Bu şəxslər stüardessa tərifini sözün əsl mənasında başqa səviyyəyə qaldırırlar. Kosmosa getməzdən əvvəl heç kimə etibar edə bilməyəcəyini söyləyənlər bu bələdçilərə dua edəcəklər.
5. Data psixoloqu
Data hər yerdədir və o, hər kəs haqqında məlumat toplayır, bəs insanlar bu məlumatları necə qəbul edirlər? Hansı məlumat onları narahat edir və hansı məlumat onları arxayın edir? Data terapevtləri şirkətlərə, xüsusən də böyük şirkətlərə istehlakçı davranışını anlamağa və bu məlumatların psixoloji təsirlərini təhlil etməyə kömək edir. Rəqəmsal dünyanın gətirdiyi məlumat travmasını həll etməyə çalışan bir peşə. Sosial media alqoritmlərinin bizə necə təsir etdiyini və ekran vaxtının psixologiyamızı necə formalaşdırdığını araşdırırlar. O, psixologiya və data elminin kəsişməsində yerləşir. O, emosiyaların kodlarda necə əks olunduğunu təhlil edən müasir dövrün şəfaçılarından biri olacaq.
6. Wearable tech designer
Apple Watch və ağıllı üzüklər sadəcə treyler idi. Tezliklə geyim, zərgərlik və hətta kontakt linzalar sağlamlıq, təhlükəsizlik və ünsiyyət vasitələrinə çevriləcək. Geyilən texnologiya dizaynerləri bu məhsulların təkcə texniki deyil, həm də estetik olmasını təmin edirlər. Moda və mühəndisliyin qovuşduğu sahə. Onlar xüsusilə tibb sektorunda yeni məhsullar (məsələn, qan şəkərini ölçən köynəklər, ürək döyüntüsünü izləyən büstqalterlər) inkişaf etdirə bilərlər. Onlar həmçinin hərbi və idman texnologiyaları sahəsində çalışırlar. Deyə bilərik ki, şık mühəndislər dövrü başlayır.
7. Sintetik biologiya mütəxəssisi
Canlı orqanizmləri yenidən dizayn edə bilmək artıq elmi fantastika deyil, laboratoriya reallığıdır. Sintetik bioloqlar bakteriyalara plastik yeməyi, yosunları enerji istehsal etməyi və ya xərçəngi məhv etmək üçün virusları öyrədə bilərlər. Bu peşə biologiya və mühəndisliyi birləşdirərək təbiəti sındırmaq vizyonunu ehtiva edir. Onlar kənd təsərrüfatında, əczaçılıq istehsalında və hətta toxuculuq sənayesində istifadə oluna bilən proqramlar hazırlayırlar. Bu, ekoloji cəhətdən təmiz, lakin radikal həllər ilə dünyanı yenidən dizayn edəcək bir qrupdur.
8. Virtual reallıq memarları (Virtual dünya dizaynerləri)
Metaverse hələ başlanğıc mərhələsindədir, lakin gələcəkdə iş müsahibələrindən tutmuş toylara qədər hər şey virtual mühitlərdə həyata keçiriləcək. Virtual reallıq memarları bu dünyaları quran yaradıcı ağıllar olacaq. Bir tərəfdən proqramlaşdırma tələb olunur, digər tərəfdən oyun mühərrikləri və 3D modelləşdirmə bilikləri tələb olunur. Ancaq bu, hamısı deyil! Yaxşı bir rəvayətçi və istifadəçi təcrübəsi mütəxəssisi olmaq da lazımdır. Onlar təhsildən tutmuş psixologiyaya, terapiya seanslarından tutmuş konsertlərə qədər hər sahədə virtual məkanlar dizayn edəcəklər. Bəlkə də gələcək iş yeriniz VR qulaqlıqdan ibarət olacaq.
9. Uzunömürlülük üzrə məşqçi
Tibb inkişaf edir, insanlar indi 100 yaşını keçməyi hədəfləyirlər. Bununla belə, məsələ uzun yaşamaqda deyil, həyat keyfiyyətindədir. Uzunömürlülük üzrə məşqçilər insanların sağlam, enerjili və əqli cəhətdən aktiv qalmasına kömək edən şəxsi strategiyalar yaradırlar. Genetik testlər, fərdi pəhrizlər, biohacking üsulları bu peşənin əsas alətləri olacaq. Bu, idman məşqçisindən daha bilikli, dietoloqdan daha əhatəli və terapevtdən daha çox həyata yönümlü olan bir təcrübə sahəsidir. Bədən və ağıl mühəndisliyini bir araya gətirir. Həyat uzanır, amma necə yaşamaq indi peşəkarların öhdəsinə buraxılıb.
10. Kvant hesablamaları üzrə mütəxəssis
Kvant kompüterləri klassik kompüterlərdən daha yüksək sürətə və emal gücünə malik olacaq. Bu texnologiya dərman kəşfindən süni intellektə, şifrələmə sistemlərindən iqlim modelləşdirməsinə qədər hər şeyi inqilab edəcək. Bu sistemləri inkişaf etdirən, anlayan və tətbiq edənlər kvant hesablama mütəxəssisləri olacaqlar. Bu, ən yüksək səviyyədə riyaziyyat, fizika və kompüter mühəndisliyi tələb edir. Hazırda bu sahədə çox az adam ixtisaslaşır, buna görə də rəqabət aşağıdır, lakin potensial sonsuzdur. Google və IBM kimi nəhənglər artıq bu sahəyə sərmayə qoyurlar.
Mənbə: Onedio
Tərcümə etdi: Sona Osmanova
