Texnologiyaların inkişafı və avtomatlaşdırma bir çox peşəni artıq bildiyimiz formada mövcudluğunu itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qoyub. 2030-cu ilə qədər bəzi peşələr tamamilə yoxa çıxıb. Bu məqalədə ekspertlərin proqnozlarına əsasən yaxın gələcəkdə yox olma riski daşıyan 10 peşəni nəzərdən keçirəcəyik.
1. Kassirlər
Özünəxidmət texnologiyalarının və onlayn ödənişlərin inkişafı kassir peşəsini getdikcə daha az tələb olunan bir sahəyə çevirib. Artıq bir çox mağazada özünəxidmət kassaları quraşdırılıb, eyni zamanda onlayn alış-veriş geniş yayılıb. Gələcəkdə üz tanıma və biometrik sistemlər vasitəsilə ödəniş prosesi tam avtomatlaşdırılıb, nəticədə kassir peşəsinə olan tələbat kəskin azalıb. Bundan əlavə, mobil ödəmə tətbiqlərinin istifadəsinin genişlənməsi də kassir sayının azalmasına səbəb olub.
2. Telemarketoloqlar
Avtomatlaşdırma və süni intellektin inkişafı şirkətlərə müştərilərlə ünsiyyət qurmaq üçün robotlardan istifadə etməyə imkan verib. Artıq bir çox şirkət chatbotlardan və səsli köməkçilərdən yararlanıb. Gələcəkdə təbii dilin emalı texnologiyalarının daha da təkmilləşməsi ilə bu sistemlər telemarketoloqları tamamilə əvəz edib. Bundan əlavə, müştərilər getdikcə sosial şəbəkələr və messencerlər vasitəsilə ünsiyyətə üstünlük verib ki, bu da telemarketoloqlara olan tələbatı azaldıb.
3. Poçtalyonlar
Rəqəmsal kommunikasiyaların və e-poçtun artan istifadəsi ənənəvi poçt xidmətlərinə ehtiyacı azaldıb. Bir çox şirkət elektron hesab-fakturalara və bildirişlərə keçid edib ki, bu da poçtalyonların iş yükünü əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb. Gələcəkdə dronlarla və avtonom nəqliyyat vasitələri ilə çatdırılma texnologiyalarının inkişafı poçt və bağlamaların tamamilə avtomatlaşdırılmış şəkildə çatdırılmasına səbəb olub. Bundan əlavə, elektron imzaların yayılması və rəqəmsal sənəd mübadiləsinin artması poçtalyonlara olan tələbatı daha da azaldıb.
4. Bank əməliyyatçıları
Bank əməliyyatlarının avtomatlaşdırılması və onlayn bankçılığın inkişafı ilə bank əməliyyatçılarına olan tələbat kəskin azalıb. Müştərilər bank filiallarına getmək əvəzinə internet və mobil tətbiqlər vasitəsilə əməliyyatları icra etməyə üstünlük verib. Gələcəkdə blokçeyn və kriptovalyuta texnologiyalarının inkişafı bank əməliyyatlarının daha da avtomatlaşdırılmasına və təhlükəsizləşdirilməsinə səbəb olub. Bundan başqa, süni intellektin inkişafı bank əməliyyatçılarının yerinə yetirdiyi analitik və məsləhətçi funksiyaların da avtomatlaşdırılmasına gətirib çıxarıb.
5. Turizm agentləri
Səyahət bronlama xidmətlərinin (məsələn, Booking.com və Airbnb) inkişafı turizm agentlərinə olan ehtiyacı azaldıb. Səyyahlar artıq öz səfərlərini müstəqil planlaşdırıb və yaşayış yerlərini özləri bron edib. Gələcəkdə virtual və artırılmış reallıq texnologiyalarının inkişafı səyahət planlaşdırma prosesini daha da interaktiv və fərdiləşdirilmiş edib. Bu, turizm agentlərinə olan tələbatın azalmasına səbəb olub. Bundan əlavə, süni intellekt marşrut və tövsiyələrin seçilməsi kimi bir çox funksiyanı avtomatlaşdırıb.
6. Kitabxanaçılar
Rəqəmsal kitabxanaların və onlayn resursların geniş yayılması kitabxanaçılara olan tələbatı azaldıb. İnsanlar artıq elektron kitabları oxumağa və onlayn məlumat axtarmağa üstünlük verib. Gələcəkdə süni intellekt və maşın öyrənmə texnologiyalarının inkişafı məlumat axtarış və təhlil proseslərini daha da avtomatlaşdırıb ki, bu da kitabxanaçılara ehtiyacı kəskin şəkildə azaldıb.
7. Sığorta agentləri
Sığorta proseslərinin avtomatlaşdırılması və onlayn xidmətlərin inkişafı müştərilərə sığorta polislərini müstəqil şəkildə almağa imkan verib. Nəticədə sığorta agentlərinə olan tələbat azalıb. Gələcəkdə blokçeyn və smart müqavilə texnologiyalarının inkişafı sığorta idarəçiliyini daha da avtomatlaşdırıb və şəffaflaşdırıb. Süni intellekt isə risklərin qiymətləndirilməsi və sığorta məsləhətləri kimi bir çox funksiyanı avtomatlaşdırıb.
8. Çağrı mərkəzi operatorları
Chatbotların və süni intellektin inkişafı çağrı mərkəzlərində bir çox vəzifənin avtomatlaşdırılmasına səbəb olub ki, bu da operatorlara olan tələbatı azaldıb. Gələcəkdə təbii dil emalı və maşın öyrənmə texnologiyalarının daha da təkmilləşməsi ilə chatbotlar və səsli köməkçilər çağrı mərkəzi operatorlarını tamamilə əvəz edib.
9. Taksi sürücüləri
Avtonom avtomobillərin və Uber, Lyft kimi paylaşım xidmətlərinin inkişafı taksi sürücülərinə olan ehtiyacı azaldıb. Süni intellekt və maşın öyrənmə texnologiyalarının inkişafı ilə avtonom nəqliyyat vasitələri daha təhlükəsiz və effektiv olub.
10. Fabrik işçiləri
İstehsalat proseslərinin avtomatlaşdırılması və robotlardan istifadənin artması fabrik işçilərinə olan tələbatı azaldıb. Bir çox vəzifə tamamilə avtomatlaşdırılıb. Gələcəkdə süni intellekt və maşın öyrənmə texnologiyalarının inkişafı ilə istehsalat daha da effektivləşib, bu da fabrik işçilərinin sayının azalmasına səbəb olub.
Bu peşələrin yox olmasının əsas səbəbləri:
- Avtomatlaşdırma və robotlaşma
- Süni intellektin inkişafı
- Bazarın dəyişən tələbləri
- Rəqəmsal texnologiyalara keçid
Peşələrin yox olması texnologiyaların inkişafı və bazar ehtiyaclarının dəyişməsi ilə bağlı təbii bir proses olub. Bu dəyişikliklərə hazır olmaq və yeni şəraitə uyğunlaşmaq mühüm əhəmiyyət kəsb edib. Yeni bacarıqlar və ixtisaslar öyrənmək insanların əmək bazarında rəqabətədavamlı qalmasına kömək edib.
Gələcəkdə süni intellekt və avtomatlaşdırmanın daha da inkişaf etməsi bu prosesin sürətini artırıb. Buna görə də əmək bazarında baş verən dəyişiklikləri diqqətlə izləmək və yeni çağırışlara hazır olmaq olduqca vacib olub.
Mənbə: sky.pro
Tərcümı etdi: Fatimə Kərimli
