Antarktidanın buz təbəqəsindən qopan nəhəng aysberqin alt tərəfi ilk dəfə olaraq ələ keçirilib. Alimlər burada həyatla dolu olan gizli ekosistem aşkar ediblər.
13 yanvar 2025-ci ildə Antarktidanın Bellinqshauzen dənizindəki buz şelfindən 600 kvadrat kilometrlik aysberq qopdu. Bu hadisə ilə indiyədək heç bir insanın çatmadığı dəniz dibi üzə çıxdı.
Şmidt Okean İnstitutuna aid Falkor (həm də)tədqiqat gəmisində olan elm adamları bu yeni kəşf edilən bölgəni araşdırmaq planlarını dəyişiblər. Komanda bölgədəki dəniz dibini və orada çiçəklənən həyatı araşdıraraq iqlim dəyişikliyinin Antarktika ekosistemlərinə təsirlərini araşdırdı.
Komanda aysberqin altındakı yeni üzə çıxan əraziyə SuBastian adlı pilotsuz sualtı qayıq göndərib. Rəylərdə Seussun Truffula ağaclarına bənzəyən dəniz anemonları, dəniz hörümçəkləri, buz balıqları, ahtapotlar və Antarktidaya xas olduğu düşünülən çoxsaylı yeni növlər aşkar edilib. Bölgənin milyonlarla ildir Antarktika dairəvi qütb cərəyanından təcrid olunması bu unikal biomüxtəlifliyə öz töhfəsini verib.
Elm adamları ölçüləri ilə seçilən iri, vaza formalı süngərlərlə də qarşılaşdılar. Bu canlıların böyüklüyü onların bu bölgədə onlarla, hətta yüz illərlə yaşadıqlarını göstərir. Bu heyvanlar Antarktidanın buzlu dərinliklərində çoxdan mövcud olan mürəkkəb və sirli həyata ipucu verir.
Əvvəlki araşdırmalarda buzun altındakı həyat kameraları buzdakı deliklərdən aşağı salmaqla və ya aysberq qopduqdan çox sonra aparılan müşahidələrlə araşdırılırdı. Bu tədqiqatlar məhdud növ müxtəlifliyi ilə zəif ekosistemləri aşkar etdi. Bununla belə, son araşdırmalar göstərdi ki, buz rəflərinin önünə yaxın olan ilk 15 kilometrlik buzda olduqca müxtəlif və qurulmuş ekosistemlər var.
Bununla belə, ekosistemin gələcəyi qeyri-müəyyən olaraq qalır. Dərin dəniz canlıları ümumiyyətlə sabit ekoloji şəraitə uyğunlaşdıqları üçün, hətta kiçik dəyişikliklərdən də böyük təsirlərə məruz qala bilərlər. Bellinqshauzen dənizində kəşf edilən canlılar üçün aysberq tavanının itirilməsi onların yaşayış mühitini əhəmiyyətli dərəcədə poza bilər.
Aysberqin qopduğu buz şelfinin son 50 ildə təxminən 40 kilometr içəriyə doğru geri çəkildiyi göstərilir. Bu, qitədə buz itkisinin sürətləndiyinin konkret göstəricisidir.
Mənbə: Scientific American
Tərcümə etdi: Mina Yadigarll
