Mavi metaforalarından biridir; O, həm sükunət, həm də melankoliya ehtiva edir. Pikassonun fırçasından Matisin kəsilmiş kağızlarına, Vedat Türkalinin sətirlərindən Teomanın melodiyalarına qədər mavinin məna qatmadığı yer demək olar ki, yoxdur .
Maggie Nelson "Bluets" kitabında "Bir rəngə aşiq olduğumu söyləməklə başlasam nə olacaq?" Cümlə ilə daxil olur. Burada mavi bir metafora, bir duyğu, bir vəsvəsədir. Nelson kimi rəssamlar, yazıçılar və musiqiçilər də əsrlər boyu mavi rəngin arxasınca düşüblər. Pikassonun "Mavi Dövr", Matisin "Mavi Çılpaq" silsiləsi, Miles Davisin "Kind of Blue" albomu, Coni Mitchellin "Blue" mahnısı... Hamısı mavinin çoxqatlı təbiətini araşdıran əsərlərdir. Bəs niyə mavi? Dünyanın ən məşhur rəngi olması təsadüfdürmü? Mavi rəngin psixologiyadan sənətə, əhvalımızdan ətrafımızı qavrayışına qədər bizə hansı təsiri var?
Araşdırmalara görə mavi ən çox seçilən rənglərdən biridir. Güvən, dinclik, əbədiyyət və sabitlik kimi müsbət emosiyalarla əlaqəli olsa da, həzinlik və həsrət hisslərini də ehtiva edir. Açıq mavi tonlar stressi azaldan və zehni sakitləşdirən təsirə malikdir. Buna görə tez-tez meditasiya sahələrində, sağlamlıq müəssisələrində və yuxu mühitlərində istifadə olunur. Banklar və texnologiya şirkətləri də etibarlı imic yaratmaq üçün tez-tez mavi rəng seçirlər. Digər tərəfdən, ingilis dilində “feeling blue” ifadəsi kədər və depressiya ilə əlaqələndirilir. Yalnızlıq və itki mövzularını təsvir etmək üçün sənətdə çox vaxt mavinin dərin çalarları istifadə olunur.
Tarix boyu sənətin ən güclü simvollarından biri olan mavi, ultramarin piqmentinin nadirliyi və baha olması səbəbindən yalnız orta əsrlərdə ən mühüm əsərlərdə istifadə edilib. Məsələn, İntibah dövründə Bakirə Məryəmin paltarı tez-tez mavinin bu zəngin çalarında təsvir edilib.
İncəsənətdə mavini ən radikal şəkildə qəbul edən rəssamlardan biri olan Yves Klein üçün mavi sonsuzluq, azadlıq və ruhun dərinliyi ilə əlaqəli bir anlayış idi. 1950-ci illərin sonlarında hazırladığı Beynəlxalq Klein Mavisi (IKB) klassik blyuzdan fərqli olaraq piqment sıxlığı və dərinliyi ilə unikal ton kimi sənət tarixinə düşdü. Onun fikrincə, mavi insanın şüuraltına təkan verən və hüdudsuzluğu oyadan ən saf rəng olub.
Mənbə: oggusto
Tərcümə etdi: Sona Osmanova
