24media.az-ın budəfəki qonağı şüuraltı üzrə mütəxəssis, şəxsi inkişaf üzrə kouç, beynəlxalq dərəcəli təlimçi İlahə Adildir. O, müasir cəmiyyətdə əxlaqi dəyərlərin dəyişməsi və bunun insan münasibətlərinə təsiri haqqında danışıb.
‐ Ənənəvi və müasir əxlaqi dəyərlər arasında yaranan fərqlər cəmiyyətə necə təsir edir?
Cəmiyyətlər zamanla dəyişir və inkişaf edir. Bu dəyişikliklər təkcə sosial-iqtisadi və texnoloji sahələrdə deyil, əxlaqi dəyərlərdə də özünü göstərir. Ənənəvi əxlaqi dəyərlər cəmiyyətin tarixi və mədəni kimliyinin ayrılmaz hissəsidir. Lakin qloballaşma, texnologiya və modern düşüncə yeni əxlaqi normaların formalaşmasına səbəb olur. Müasir cəmiyyətdə fərdi azadlıqlar, gender bərabərliyi və şəxsi seçim hüquqları daha çox ön plana çıxır. Bunun nəticəsində ailə quruluşunda, sosial münasibətlərdə və etik normalarda müəyyən dəyişikliklər müşahidə edilir.
Ənənəvi dəyərlər cəmiyyətin sabitliyini qorumağa yönəlsə də, müasir dəyərlər fərdin hüquqlarına və azadlıqlarına daha çox önəm verir. Bu dəyişikliklər bəziləri üçün sosial inkişaf kimi qiymətləndirilsə də, digərləri üçün dəyərlərin aşınması kimi görünür. Nəticədə nəsillərarası fərqlər yaranır və bəzi sosial gərginliklər ortaya çıxır.
- Cəmiyyətin əxlaqi dəyərlərinin dəyişməsi insan münasibətlərini hansı istiqamətdə formalaşdırır?
Müasir dövrdə insan münasibətləri daha açıq və sərbəst xarakter alır. Ənənəvi ailə modeli dəyişir, evlilik anlayışı fərqli yanaşmalar qazanır və fərdi seçimlərə daha çox hörmət edilir. Gənc nəsil yeni dəyərləri qəbul edərək, onlara uyğunlaşmağa çalışır. Lakin yaşlı nəsil üçün bu dəyişikliklər daha çətin qəbul olunur.
Sosial qaydalar da fərqli istiqamətdə formalaşır. Müasir cəmiyyətdə fərdi azadlıqlar artır, lakin bu, bəzən insanların məsuliyyət anlayışını zəiflədə bilər. Digər tərəfdən, etik normaların və qanunların dəyişməsi cəmiyyətin yeni dəyərləri qəbul etməsinə təkan verir. Əsas olan, ənənəvi və müasir dəyərlər arasında balansın qorunmasıdır. Əgər cəmiyyət müasir şəraitə uyğun əxlaqi normalar formalaşdıra bilərsə, insan münasibətləri daha ahəngdar və dayanıqlı olacaq.
Zeynəb Yunuszadə
