İndi Yaponiyadan bizə gələn dedektiv janr getdikcə populyarlaşır. "Honkaku Detektiv" yazıları ilə parlaq örtüklər kitab mağazalarında oxucuları cəlb edir. Annotasiyalar, detektivdən əvvəl cinayətin açıla biləcəyi praktik olaraq məntiqi bir oyun vəd edir.
Honkaku, XX əsrin dedektivlərinin təsiri sayəsində meydana gəlib və tədricən digər alt növlər arasında layiqli yerini qazanıb. Honkaku bizi tapmacanın ön planda olduğu klassik dedektivlərə — personajların dərin psixoloji portretlərinə və ya dövrün ətraflı təsvirinə qarşı yönəldir. Klassik dedektiv intellektual oyunu, oxucu üçün tapmacanı nəzərdə tutur.
Dedektivin qızıl dövründə, XX əsrin əvvəllərində Aqata Kristi, Doroti Sayers, Con Dikson Kar və başqaları kimi ustalar tərəfindən hazırlanıb. Sonra bir çox roman yaradılıb və sonradan istinad sayılıb. 1929-cu ildə ingilis yazıçı Ronald Knoks "dedektiv romanının 10 əmri" ni tərtib edib və ondan sonra həmin il amerikalı yazıçı Vikyard Rayd "dedektiv roman yazanlar üçün 20 qayda"tərtib edib.
Həm qaydaların, həm də əmrlərin əsas məqsədi oxucuya cinayətkarı müstəqil hesablamaq imkanı vermək olub. Beləliklə, yazıçılar oxucuları mistisizm, gözlənilməz doppelgangerlər, gizli casus təşkilatları və bunun kimi aldatmamalı olublar. Cinayətkar süjetdə kifayət qədər uzun müddət iştirak etməyən və göz qabağında olmayan bir xarakter ola bilməz. Əsas əmrlərdən biri pozulsa da, dedektivin qızıl dövrü oxucu ilə ədalətli oyun vaxtı olub.
II Dünya müharibəsindən sonra Klassik dedektiv dövrü tədricən sona çatıb. Oxucular diqqətlə rənglənmiş personajlara, gizli cəmiyyətlərin açılmasına, məntiqə riayət etmək lazım olmayan cinayətkarların təqibinə daha çox cəlb olunmağa başlayıblar.
Klassik hekayələrin təsiri Yaponiyaya çatıb. XX əsrin 20 — ci illərində "Honkaku" termini meydana çıxıb. Beləliklə, oxucu ilə ədalətli oyun qaydalarına uyğun olaraq yaradılan dedektiv hekayələri çağırmağa başlayıblar. Yaponiyada janrın banisi Edoqava Rampo hesab olunur. "Yapon dedektiv Yazıçılar Klubu" nun qurucularından biri olub və eyni zamanda janrda ən yaxşı əsər üçün ədəbi mükafat təsis edib.
Ancaq İkinci Dünya müharibəsindən sonra Honkaku da populyarlığını itirdi və yerini sosial və siyasi dedektivə verib. 1980-ci illərdə klassik ənənələrə qayıdış baş verib. 1981-ci ildə Soji Şimadanın "Tokyo Zodiac" romanı nəşr olunub. Bu, Honkaku ədəbi janrının yeni doğuşu olub. Roman sadə bir prinsipə əsaslanır-oxucu işi araşdıran dedektivin bildiyi qədər bilir və özü üçün cavab tapmaq fürsəti tapır.
Yaponiyada ölkə xaricinə yayılan Honkaku bumu başlayıb. Yaponiyanın Honkaku müəlliflər klubu 2000-ci ildə yaradılıb və o vaxtdan bəri hər il janr mükafatı verir və mükafat müəlliflərinin antologiyalarını buraxır. Əlbəttə ki, hər şey tərcümə olunmur, amma bizə gələn əsərlərlə tanış olmaq və bu kitabların hansı tapmacaları gizlətdiyini öyrənmək daha maraqlıdır.
Mənbə: dzen.ru
Tərcümə etdi: Fatimə Kərimli
