1880-ci il fevralın 17-də axşam, Qış sarayında partlayış baş verib, zirzəmi və birinci mərtəbə dağılıb. Bu, inqilabçıların II Aleksandra yeddi sui-qəsd cəhdlərindən biri olub.
Vladimir Leninin bütün həyatı inqilab ideyasına tabe olub və o nə sentimentallığı, nə də insan ibadəti ilə seçilib. Onun Kremldəki kabinetində çar dövründə terrora görə edam edilən həyat yoldaşının, yoldaşlarının, hətta qardaşının heç bir fotoşəkili olmayıb. Cəmi iki nəfərin şəkilləri olub: Karl Marks və Stepan Xalturin. Birincinin görünüşünün səbəbi aydındırsa, ikincisi müasir bir insan üçün izahat tələb edib.
Xalturin 1880-ci il fevralın 17-də Qış sarayındakı partlayışın təşkilatçısı kimi məşhurlaşıb. Onun fikrincə, o, terror yolu ilə Rusiyada demokratik islahatlara başlamağa cəhd edən sol radikalların hərəkatının adı olan Narodnaya Volya üzvü olub. 1879-cu ildə saxta Batışkovun adı ilə Xalturin Qış sarayında dülgər kimi işə götürülüb ki, bu da düşmən düşərgəsinə qəsdən sızmaqdan daha çox qəza olub.
Qışda o, yeraltı populist laboratoriyada istehsal olunan dinamiti kiçik miqdarda qaçaqmalçılıq yolu ilə saraya keçirməyə başlayıb. O onu kiçik otağının zirzəmisində saxlayıb, yuxarıda qarovulxana, ondan bir mərtəbə yuxarıda isə kral yeməkxanasına yerləşdirib. Kifayət qədər dinamit olduqda Xalturin ona qoruyucu qoyub və saraydan qaçıb. Ancaq o, zamanı yanlış təxmin edib – 18:22-də partlayış baş verən an II Aleksandr yeməkxanadan uzaqda olub, demək olar ki, zədələnməyib. Yalnız on bir nəfər ölüb – qarovulda olan əsgərlər və saray piyadalarından biri. Xalturin-Batışkovu saxlaya bilməyiblər və o yalnız iki ildən sonra başqa bir populist İqnat Qrinevitski çarı atılan bomba ilə öldürdükdən sonra edam edilib.
Bununla belə, bolşeviklərin niyə Qrinevitskini deyil, Xalturini kult kimi seçdikləri tam aydın olmayıb.
Mənbə: Qazeta.ru
Tərcümə etdi: Səidə Abasova
