Bəzi səhərlər oyanmaq canlı alternativ kainatı geridə qoyub getmək kimidir. Gözlərinizi reallığa açırsınız, amma yenə də yuxunu xarakterləri və süjeti ilə aydın xatırlayırsınız. Bəzi səhərlər oyanmaq daha çox xatırlayacaq heç nəyi olmayan qaranlıq boşluqdan çıxmağa bənzəyir.
Xəyallarınızın təfərrüatlarını çətinliklə xatırlasanız belə, yenə də yuxu görürsünüz. Araşdırmalar göstərib ki, demək olar ki, hər kəs müntəzəm yuxu görür, hətta heç yuxu görmədiyini iddia edənlər də. Furman Universitetində yuxu və yuxu görməyi öyrənən psixoloq və nevroloq Erin Wamsley deyib: "Eyni insanları yuxu laboratoriyasına gətirsəniz, onları yuxunun aktiv fazasında oyatsanız və onlardan nə xatırladıqlarını soruşsanız, onlar nəyisə xatırlayacaqlar".
Əvvəla, yuxu yaddaşı ümumiyyətlə qısamüddətli olur. Uamsli deyib: "Yuxu ilə bağlı araşdırmalar göstərib ki, yuxudan oyanıb bu vaxt və ya dərhal sonra gördükləriniz barədə düşünməyincə yuxularınızı xatırlamaq çox çətindir". Yuxuları yuxuda olarkən onlara şüurlu şəkildə diqqət yetirdiyimiz zaman xatırlayırıq, deyə izah edib; əks halda onlar yox olur. Bunun yuxuya getdiyimiz zaman neyrotransmitterin (neyronlar arasında əlaqəni təmin edən kimyəvi maddə) fəaliyyətindəki dəyişikliklərlə əlaqədar olduğu düşünülür. Uamsli deyib: "Gecə oyanmaq yuxularınızı daha yaxşı xatırlamağa kömək edə bilər və hətta bir neçə saniyəyə oyanıb mövqelərini dəyişmək normaldır". Lakin bu oyanışların sayı müəyyən həddi aşdıqda, yuxu keyfiyyətini azalda bilər. “Zəif yuxu tez-tez yuxuların daha çox xatırlanması ilə əlaqələndirilir... Bir neçə dəfə oyanmaq normal və sağlamdır. Amma tez-tez oyanmaq yuxu pozğunluğunun əlamətidir”.
Yuxu dörd fərqli mərhələdə baş verir: REM (sürətli göz hərəkəti) yuxusu və gecə boyu dövrlərdə təkrarlanan üç növ NREM (qeyri-REM) yuxusu. NREM 1 yuxusu ən yüngül mərhələdir, yuxuya keçidin ilk mərhələsidir, bir anda cəmi bir neçə dəqiqə davam edir. Daha sonra NREM 2-ci mərhələdə beyin dalğaları yavaşlayır və elektrik aktivliyi qısa fasilələrlə baş verir. Yetkinlərin yuxu vaxtının demək olar ki, yarısı bu mərhələdə keçir və bu mərhələdə beyin NREM 3 və ya REM yuxusuna keçə bilir. NREM mərhələsi 3 və ya dərin yuxu, beyin dalğalarının yavaşladığı və daha uyğunlaşdığı mərhələdir. Bu yuxu mərhələsi gecə erkən baş verir, yaxşı istirahət üçün vacibdir və ümumi yuxu vaxtımızın təxminən dörddə birini təşkil edir. Nəhayət, REM yuxusunda sinir fəaliyyəti oyanan beyindəki fəaliyyətə bənzəyir. Gözləriniz göz qapaqlarınızın altında sürətlə hərəkət edir (buna görə də belədir) və ümumi yuxu vaxtınızın təxminən dörddə biri bu mərhələdə keçir.
Mənbə: vesaire.org
Tərcümə etdi: Sona Osmanova
