Stressin müəyyən səviyyədə qalması insan üçün xeyirli sayıla bilər, lakin bir nöqtədən sonra stress insanın fiziki və psixoloji sağlamlığı üçün kifayət qədər qorxulu ola bilər.
Bədən stress altında olduqda, hipotalamus hipofiz adrenal oxunu aktivləşdirir və 3 hormon ifraz edir:
Epinefrin (adrenalin)
Barmaqların ucu, burun və qulaq kimi kapilyarlardan qan alır və onu qol kimi daha böyük əzələ qruplarına göndərir. Məhz bu səbəbdən stres altında olduğunuz zaman birdən güclənirsiniz.
Norepinefrin (noradrenalin)
Bu iki hormon bədənin stress və təhlükə altında “mübarizə və ya qaç” qərarının təsiridir.
Kortizol
Bu, bədəninizin stress və ya təhlükə altında ehtiyac duyduğu enerjini saniyələr ərzində yağları qlükozaya çevirərək əldə etməyə imkan verir ki, özünüzü qoruya biləcək gücə sahibsiniz. Normal hərəkət etməyinizə mane olacaq ağır bir zərbə alsanız belə, sizə davam etmək üçün güc verən kortizoldur. Başqa sözlə, qəza zamanı "Bunu necə etdiyim barədə heç bir fikrim yoxdur"dediyiniz vəziyyətlərin yaradıcısıdır .
Bu yaxşı təsirlə yanaşı, kortizolun iki pis yan təsiri də var.
O, ifraz olunduğu ilk 8-12 dəqiqədə bütün enerjisini sizi qlükoza ilə təmin etməyə sərf etdiyi üçün immunitet sisteminizi nisbətən sıradan çıxarır, yəni ətrafınızdakı bəzi xəstəlik törədən orqanizmlərə qarşı həssassınız. Keçən illə müqayisədə niyə qripə daha tez-tez yoluxduğunuzla maraqlanırsınızsa, keçən illə müqayisədə nə qədər stres altında olduğunuzu da düşünməlisiniz. Ən çox görülən xəstəliklər qrip, xoralar, şəkərli diabet, yuxu pozğunluğu, infarkt, cinsi disfunksiya ilə bağlı pozğunluqlar və diaqnoz qoyulmuş 87 xərçəng növündən ən azı 3-üdür.
Kortizolla neyrogenez, yəni sinir toxumasının inkişafı demək olar ki, dayanır. Bəs bu nə deməkdir? Bədən gün ərzində bir çox kiçik nahiyələrdə özünü yeniləyir, məsələn, yaraların sağalması, eşitmə qabiliyyətinin müəyyən zədələnməsinin aradan qaldırılması və s. Kortizol ifraz edildikdə, bunlar demək olar ki, dayanır.
Bəs bunun gündəlik həyatımıza təsiri nədir?
Araşdırmaya görə, xroniki stress altında olan insanların eşitmə qabiliyyəti 30 dərəcəyə qədər azalır. Xəstəliklərin sağalması, görmə və dad kimi beş duyğu orqanına aid təsirlərdə də eyni şey görüldü. Yəni xroniki stress keçirirsinizsə, immunitetiniz aşağı olduğu üçün daha çox xəstələnirsiniz, xəstəliyin təsirindən daha yavaş sağalırsınız, daha az eşidirsiniz, daha az görürsünüz, iştahınız az olur, daha yavaş sağalırsınız, çünki toxumalar yenilənmir. Bu psixoloji vəziyyətlərə də təsir edir.
Üstəlik, bu maddə təkcə fizioloji deyil, həm də psixoloji cəhətdən oxşar təsirlər yaradır.
Mənbə:Buzzfeed
Tərcümə etdi: Mina Yadigarlı
