Ən qədim yazılı mənbələrdə deyilir ki, ateistlər əbədi həyat və dini inanclara insanların ölüm qorxusuna qarşı bir növ rahatlama istəyindən və özünü aldatmasından yaranmış düşüncə olaraq baxırlar. Lakin bu fikri rədd etmək asandır, çünki dinin tarixinə baxdıqda bu inancların başqa səbəblərdən də ortaya çıxdığı görülə bilər.
Sümerlər və Akkadlar ölüm sonrası dünya haqqında yazdıqları təsvirlərdə əbədi xoşbəxtlikdən bəhs etmirlər. Onlar üçün ölüm sonrası dünya qaranlıq və çətin bir yerdir. Ölənlər orada vəziyyətlərindən xəbərdar olmadan qaranlıqda qalır. Onlar torpağa bürünüb pis şeylər yeyir və çirkli su içirlər. Bu dünyaya “cənnət” deyil, “toz və qaranlıq evi” deyilir. Tanrılar və qəhrəmanlar istisna olmaqla, hamı buraya gedir. Ölənlərin vəziyyəti yaxşılaşa bilər, əgər sağ qalanlar onları yad edərək yaxşı qidalar gətirirlərsə, amma unudulan ölülər çox pis vəziyyətdə olurlar. Bu da dəfn mərasimlərinin nə qədər vacib olduğunu izah edir.
Prehistorik dini inancları araşdırmaq çətindir, çünki arxeoloqlar yalnız təxəyyülə və fərqli üsullara əsaslanaraq bu inancları başa düşməyə çalışırlar. Bununla bağlı iki nümunə demək olar: Birincisi, Kolumbiyada bir şamanın qəbir yerini seçərkən ölən qadını dəfn etməyi “ölüm kəndi” və “ana bətninə” bənzər simvollarla təsvir etməsidir. İkincisi, başqa bir qalaktikadan gələn varlıqların Yer üzündəki Xristian məbədlərini necə başa düşəcəklərini təsəvvür edən bir düşüncə təcrübəsidir. Bu nümunələr qədim dini inancları başa düşməyin nə qədər çətin olduğunu göstərir.
Təəssüf ki, prehistorik dövrləri və dini inancları tam olaraq başa düşmək mümkün olmur, çünki müxtəlif araşdırmalar bir-birinə zidd olan nəzəriyyələr təqdim edir. Bununla yanaşı, bəzi tapıntıları dini inanclar olmadan izah etmək çox çətindir.
Prehistorik dəfn yerlərində aparılan tədqiqatlar göstərir ki, ölü bədənlərin dəfn edilməsi sadəcə praktiki məqsəd daşımırdı. Ölü bədənlər xüsusi bir mənaya sahib idi. Ölənlərin yanına qiymətli əşyaların qoyulması onların başqa bir dünyaya keçəcəyinə dair inamı göstərir. Qəbir yerlərində heyvan sümükləri və digər əşyaların tapılması da dini inancı təsdiq edir. Ən qədim dəfn yerlərində tapılan bədən və başlar, öküzlər, buynuzlar və qabıqlar, həyat sonrası dünyaya keçişə olan inancı göstərir.
Bu inanc bəşəriyyətin tarixində mövcud olub və insanları həyatın mənasını tapmağa və ölümsüzlük arzusunu ifadə etməyə yönəldib. Bu inancın nə zaman ortaya çıxdığı dəqiq bilinmir, amma tapıntılar göstərir ki, bu inanc çox qədim dövrlərdə mövcud olub.
Mənbə: Przekroj
Tərcümə etdi: Nigar Muştaqova
