Amerikalı briqantin (soyğunçuluq edən şəxs) Mary Celeste 5 dekabr 1872-ci ildə Portuqaliyanın Azor adalarından təxminən 400 dəniz mili uzaqlıqda tərk edilmiş halda tapılıb. Gəmidə olan 10 nəfərin taleyi isə hələ də naməlumdur.
Gəmi 1861-ci ildə Kanadanın Yeni Şotlandiya əyalətindəki Spenser adasında inşa edilmiş və Amazon adı verilmişdir. 18 may 1861-ci ildə istifadəyə verildikdən sonra gəmi bir sıra uğursuzluqlarla üzləşib. İlk səfərində kapitanı sətəlcəm xəstəliyinə tutulub və həyatını itirib. Bundan əlavə, gəmi bir neçə dəfə zədələnib, xüsusilə 1867-ci ilin oktyabrında Keyp Breton adasındakı Cow körfəzində quruya oturub. Gəmi növbəti il amerikalı Richard W. Hainesə satılaraq adı Amazondan Mary Celeste olaraq dəyişdirilib. Sonrakı bir neçə il ərzində gəmi əhəmiyyətli struktur dəyişiklikləri keçirmiş və nəticədə kapitan Benjamin Spooner Briggs-in də daxil olduğu bir qrupa satılmışdır.
1872-ci il noyabrın 7-də Mary Celeste Nyu-Yorkdan 1700 bareldən çox spirt daşımaq üçün İtaliyanın Genuya şəhərinə yola düşüb. Gəmidə kapitan Benjamin Briggs, onun həyat yoldaşı, iki yaşlı qızı və daha 7 heyət üzvü olmaqla cəmi 10 nəfər olub. Səfərin ilk iki həftəsi ərzində gəmi sərt hava şəraiti ilə üzləşib. 25 noyabr tarixli son gəmi jurnalına əsasən, Mary Celeste Azor adalarından təxminən 6 dəniz mili uzaqlıqda idi. Bundan on gün sonra, gəmi Britaniya briqantini Dei Gratia tərəfindən tərk edilmiş vəziyyətdə tapılıb. Dei Gratia gəmisinin ekipajı Mary Celeste-yə minib və gəminin tərk edildiyini müəyyən ediblər. Anbarda 3 futdan çox su olsa da, gəmi dəniz səfərinə yararlı vəziyyətdə idi. Maraqlıdır ki, yük və şəxsi əşyalar əsasən toxunulmamış vəziyyətdə qalmış, lakin gəminin uzun qayığı itmişdi. Bu, gəminin tələsik tərk edildiyinə işarə edirdi. Dei Gratia ekipajı Mary Celeste-ni təxminən 800 mil uzaqlıqdakı Cəbəllütariq limanına aparıb. Orada Britaniya səlahiyyətliləri araşdırma aparıblar, lakin heç bir zorakılıq və ya bədxahlıq sübutu tapa bilməyiblər.
1884-cü ildə Artur Konan Doyl, Marie Celeste adlı xəyal gəmisindən sağ qalan bir sərnişinin hekayəsini anlatdığı "C. Habakuk Jephsonun Bəyannaməsi"ni nəşr etdikdən sonra bu hadisə daha da məşhurlaşıb. Hekayədə keçmiş qul sərnişinləri tərəfindən intiqam alınmaq məqsədilə öldürülənlərdən bəhs edilir. Lakin bu, sadəcə bir uydurma idi. Mary Celeste ilə bağlı baş verənləri izah etmək üçün bir çox nəzəriyyə irəli sürülüb, amma əksəriyyəti inandırıcı görünməyib. Qiyam, qətl və piratlıq iddiaları sübut edilməyib, çünki gəmidə heç bir zorakılıq izinə və ya itkin düşən yüklərə rast gəlinməyib. Bununla yanaşı, spirtli tüstülərin səbəb olduğu partlayışın gəminin tərk edilməsinə səbəb olduğu iddiasını dəstəkləyəcək heç bir dəlil tapılmayıb.
Daha çox ehtimal olunan ssenari isə kapitan Briqqsin səhvən gəmisinin çox su götürdüyünə və batmaq üzrə olduğuna inanmasıdır. Bu nəzəriyyə anbarda suyun miqdarını təyin etmək üçün istifadə edilən zond çubuğunun göyərtədə kəşf edilməsi ilə ortaya çıxıb. Bu gəminin tərk edilməzdən əvvəl istifadə edildiyini göstərir. Bundan əlavə, gəminin nasoslarından birində nasazlıq əlamətləri olub və sökülüb. Səs çubuğunun səhv oxunması və təsirsiz nasos kapitan Briqqsin gəminin batdığına inanmasına və onu tərk etməyi əmr etməsinə səbəb ola bilər. Sonra uzun qayıqda bir şey səhv olub və hər kəs həlak olub. Bunlar ən böyük teorilər arasındadır.
Meri Selesti çoxsaylı hekayə və kitablara ilham verib. O, həmçinin Bela Luqosinin baş rolda olduğu "Məryəm Selestin Sirri" (1935; Xəyal gəmisi kimi də tanınır) və "Məryəm Selestin təqibi" (2000) kimi filmlər üçün əsas olub. Meri Selestin Əsl Hekayəsi (2007) sənədli televiziya filmidir.
Mənbə: Britannica
Tərcümə etdi: Dilbər Paşazadə
