Avtomobil yarışı, bütün dünyada müxtəlif formalarda yollarda, traslarda və ya qapalı dövrələrdə tətbiq olunan peşəkar və həvəskar avtomobil idmanıdır. Buraya Qran Pri yarışı, sürətli yol yarışı, stok-avtomobil yarışı, idman avtomobil yarışı, drag yarışı , minik avtomobil yarışı, həmçinin kartinq daxildir. Yerli, milli və beynəlxalq idarəetmə orqanları, xüsusilə Beynəlxalq Avtomobil Federasiyası (FIA) yarış avtomobillərini müxtəlif siniflərə və alt siniflərə bölür və yarışlara nəzarət edir.
Motor idmanının tarixi uzun və rəngarəngdir, ilk qeydə alınmış yarış 1887-ci ildə baş tutmuşdur. O vaxtdan bəri idman yeni texnologiyaların və qaydaların tətbiqi ilə xeyli inkişaf etmişdir. Bu gün avtomobil yarışları bütün dünyada keçirilir.
Motor idmanının ilk günlərini Benz, Daimler və Porsche kimi qabaqcıllar müəyyən etmişlər. Bu şirkətlər 1887-ci ildə ilk motor yarışında Benz qələbə qazandığını iddia edərək günün yarışlarında üstünlük təşkil edirdi. İdman bütün Avropada keçirilən yarışlarla tez bir zamanda populyarlıq qazandı. 1900-cü illərin əvvəllərində yarış Amerikaya yayıldı, ilk olaraq Indianapolis 500 1911-ci ildə keçirildi.
Müharibələrarası illər Le Manda 24 Saat və Monako Qran Prisi kimi əlamətdar yarışlarla motorsport üçün qızıl dövr oldu. Bu dövrdə Tazio Nuvolari və Rudolf Caracciola kimi əfsanəvi sürücülərin də yüksəlişi müşahidə olundu. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra yarışlar daha kiçik miqyasda bərpa olundu, lakin tezliklə öz sürətini bərpa etdi.
Müharibədən sonrakı illərdə Formula 1 yarışları da yarandı. Motor idmanının bu yeni forması onilliklər boyu idmana hakim olmağa davam edəcək. Lakin son illərdə avtomobil idmanının digər növləri Formula 1-in üstünlüyünə meydan oxumağa başlayıb. Bunlara idman avtomobil yarışları, IndyCar yarışları və ralli daxildir.
Motor yarışı avtomobillərin və ya motosikletlərin bir-birinə qarşı yarışdığı idman növüdür. Motor yarışının qeydə alınmış ilk nümunəsi 1804-cü ildə Fransada keçirilən isti hava şarları yarışı idi. İlk avtomobil yarışı 1867-ci ildə İngiltərədə baş tutdu.
Avtomobil idmanının tarixi uzun və müxtəlifdir, yarışlar bütün dünyada keçirilir. Erkən yarışlar çox vaxt təhlükəli idi, təhlükəsizlik tədbirləri az idi. Bu zaman keçdikcə dəyişdi və bu gün motor idmanları ciddi qaydalarla idarə olunur.
Bu gün avtomobil idmanı bütün dünyada milyonlarla azarkeşi olan məşhur əyləncə növüdür. Formula 1, NASCAR, IndyCar və drag yarışları da daxil olmaqla bir çox fərqli motor idman növləri var. Motor idmanı inkişaf etməyə davam edir və yeni növləri daim əlavə olunur.
Motor idmanının mənşəyi 1867-ci ildə Paris-Rouen atsız araba yarışına gedib çıxır və bu yarış ilk təşkil edilmiş motor yarışı kimi qəbul edilir. Sonrakı illərdə yarış tez bir zamanda populyar tamaşaçı idman növünə çevrildi, ilk xüsusi yarış treki 1894-cü ildə Fransada peyda oldu.
Sonrakı bir neçə onillikdə yarış inkişaf etməyə və populyarlıq qazanmağa davam etdi. Dünyada getdikcə daha çox xüsusi treklər quruldu, Formula 1 və NASCAR kimi yeni yarış formatları yaranmağa başladı.
Bu gün motor idmanı hər il bütün dünyada yarışların keçirildiyi olduqca məşhur qlobal sənayedir. İdman daim yeni texnologiyalar və formatlar təqdim olunmaqla inkişaf etməyə və böyüməyə davam edir.
Mənbə: britannica.com
Tərcümə etdi: Rəhimə Cəmilova
