NOSCE DE İPSUM
Delfi məbədinin girişində yazılan “Özünü tanı” devizini görən və bunu prinsip kimi qəbul edən insanların həyatda ən mühüm hədəfi, bunu edərkən özünü tamamlamaq və qarşıdakı insanı tamamlamaq idi. Torpaq formaları zamanla dəyişdiyi kimi, eroziyaya cavab olaraq insanların düşüncələri də dəyişdi. Cümlədə eroziyadan istifadə edilməsi bu dəyişən fikirlərin nə qədər dağıdıcı olduğunu izah etməkdən irəli gəlir.
Köhnə dünyada “insanın məna axtarışı” davam etdiyi halda, bir çox fəlsəfi anlayış və baxışların yaranmasına səbəb olan ideyalar insanın yeni dünyada məna axtarışına çevrilərək özünə qab tapmaq işinə çevrilmişdir. “Karpe Diem”in aldadıcılığı bütün dünyanı bürüyəndə də hər şeyi anlamaq qabiliyyəti indiki qədər zəifləməmişdi.
Bununla belə, “Live the Moment” əsasında qurulan latın ifadəsi insanların əldə edə biləcəyi maksimum həzzə əsaslanan nəticədən başqa bir şey deyildi...
Bu anlayış sanki yeni bir din kimi təqdim edilmiş, müxtəlif baxışlar əlavə edilmiş, bəzi rituallar vərdiş halına gətirmək üçün yaradılmış və sanki mövcud bir nizam-intizam ideyası varmış kimi manipulyasiya və yönləndirici şəkildə izah edilmiş, onu asanlaşdırmışdır. tərəfdarları tapmaq üçün.
Təbii ki, indiki zamanda yaşamağın bir çox fərdi aspektlərdə faydalı olduğunu inkar edə bilmərik. Məsələn, həyatımızın ən xoşbəxt anlarını yaşaya bilməyimiz üçün zəruri şərt olduğunu söyləmək olar. Ancaq burada izah etməyə çalışdığım şey, qeyd olunan davranışı həyatımızın hər sahəsinə daxil etməkdir.
Bu gün insanın özünü daha yaxşı başa düşməsinə əsaslanan postmodern ad deyil, şəxsi inkişaf kimi tanınan şey, insanın özünü və məqsədini tanıması, getdiyi dünyanı daha yaxşı başa düşməsi üçün keçməli olduğu yetkinlik “təkamülü”dür.
Şəxsi inkişaf mentoru daha çox deyəcəklərinə diqqət yetirsə də, təkamül xarakterli bir şey söyləməyə ehtiyac duymur. Çünki əsas məqsəd özünü reallaşdırmaqdır. Yenə fərdi inkişaf mentoru öz təliminin bütün təlimlər arasında ən doğrusu və tətbiq oluna biləni olduğunu izah edərkən, təkamül prinsipini prinsip kimi qəbul edən şəxs üçün bütün təlimlər arasında ən azı bir həqiqətin olması belə özünü tamamlamaq üçün istifadə edilə bilər. Tək bir hissəni bütövlükdə qavramaq insanın özünə edə biləcəyi ən böyük zərərdir. Bu vəziyyət insanın özünü ucaltmasına, başqalarında nöqsanlar tapmasına, həqiqətən görməsi lazım olanı görməməsinə və bəlkə də varlığının məqsədini heç vaxt bilməməsinə səbəb ola bilər.
"Nə etmək istəyirsənsə onu et."
''Sadəcə bunu elə.''
"Həyat sənindir və təkrarı yoxdur. Həzz al.''
"Əhəmiyyətli olan tək şey sənsən."
"İstəyirsənsə, get bunu et."
Birtərəfli, dərin fəlsəfi mənalar daşıyan, amma əslində insanlara heç bir ontoloji məna qatmayan bu sözlər indiki istehlak dövrünün virtual reallığı olmalıdır.
Yaşı 4 milyard il olduğu təxmin edilən və 510 milyon km² əraziyə malik planetimizdə bu gün 7 milyard insan yaşayır və əhalimiz günü-gündən artır. Bu qədər böyük əhaliyə ev sahibliyi edən və Samanyolu qalaktikasının kiçik bir nöqtəsi olan dünya dediyimiz yuxudan oyanmaq üçün çox az vaxtımız var. Tarixinə nəzər salsaq, xəbərdar olduğumuz 50 min illik bir dövrdən danışmaq yerinə düşərdi. İnsan varlığı bəzi insanlar tərəfindən qərəzli bir fərziyyə əsasında təhrif edilmiş və inadla yoxluğa öyrəşmişdir.
Bir adamı digərindən keyfiyyət fərqi yoxmuş kimi aldadaraq ictimai təbəqələr yaranmış, hakimiyyət və sultanlıq dövrləri yaradılmışdır.
Zaman keçdikcə aldandığını dərk edən şəxsə hökmün əsl sahibi tərəfindən dəstək verilərək yenidən doğru yolu tapması üçün bələdçilər göndərməklə öz mahiyyəti xatırladılır. Onun mahiyyətindəki eyniliyi dərk edən insanlar başqaları ilə daha yaxşı anlaşmağa, hətta nəfəs aldıqları havanı da paylaşmağa başlayıblar.
Bəs nə oldu ki, bu gün mahiyyət eyniliyindən uzaqlaşdıq?
Texnologiyanın inanılmaz sürətli inkişafı, istədiyimiz zaman bütün məlumatlara çıxış, artan yaşayış şəraiti və rahatlıq...
Bütün bunlar irəliləyərkən və inkişaf edərkən, biz niyə hələ də 50 min il özünü dərk etmək üçün addımlar atan idrak beyni olan insan olmaqdansa, 500 min il əvvəl sürünən beyni olan, ancaq instinktlərlə hərəkət edən insan olmaq istəyirik? Əsl günahkar bütün bu inkişafa rəğmən bizim arxaik münasibətlərimizin hələ də bu qədər güclü olmasıdırmı? Yoxsa şüurlu rəhbərlik nəticəsində belə düşünməyimizi istəyirlər? Yoxsa bəşəriyyətin oyanması kiminsə marağında deyil? Yoxsa bugünkü müxtəlif adlarla tanınan mənəvi inanclar bizim öz reallığımıza mane olur?
Anı yaşayan insanın dünəni xatırlamaması, sabahını düşünməməsi kimə sərf edir?
Mən bilmirəm. Ancaq bildiyim bir şey varsa, o da Sokrat kimi heç nə bilmədiyini söyləyən, biliyini öz əlləri ilə zəhərləməli olduğunu bilənlərin başına çox şeylər gəlir.
"Carpe Diem" deyənlərə baxmayaraq
''Nosce te Ipsum'' deməliyik!
Qorxma, mənim məqsədim latınca tilsim vurub səni qurbağaya çevirmək deyil.
Əsas məqsədim izah etməkdir ki, fəzilət anı yaşamaqdan deyil, özünü tanımaqdan başlayır.
Mənbə: dusunbil.com
Tərcümə etdi: Gülay Qəribova
