İfarktın əlamətləri hansılardır?
Müxtəlif səbəblərdən ürəyi qidalandıran damarlarda qan axınının qəfil azalması və ya kəsilməsi nəticəsində yaranan vəziyyətə infarkt deyilir. Bu xəstəlik,əsasən, ürək damarlarının laxtalanma ilə tıxanması nəticəsində inkişaf edir.
Digər infarktlar ürək damarlarında lövhələr genişlənərək damarları bağladıqda və ya damar təbəqələrində ayrılma nəticəsində damarlar tıxandıqda baş verir.
Böhran zamanı ürək əzələsi kifayət qədər oksigen ala bilmir və buna görə də lazımi funksiyalar təmin oluna bilmir. Böhran dövrü artdıqca əzələ funksiyasını itirməyə başlayır. İnfarkt keçirən insanların ölməsinin ən böyük səbəbi kifayət qədər enerji ala bilməyən ürəyin ritminin pozulmasıdır.
Ürək böhranına səbəb olan əsas amillər xolesterin, şəkərli diabet, yüksək təzyiq, genetik meyl, artıq çəki və siqaret kimi hallardır.
Bir insanın infarkt keçirdiyini necə müəyyən etmək olar?
İnfarktın ən çox görülən simptomu sinə ağrısıdır. Bu ağrı döş qəfəsinin mərkəzində təzyiq yaradır və çiyin, qarın, arxa və boyunda da hiss edilə bilir. Bu böhranı yaşayan xəstələr təzyiq şəklində bir ağırlıq hiss edir və tərləmə, qusma və şiddətli ağrı kimi vəziyyətlər yaşaya bilir.
Xüsusilə şəkərli diabet xəstələrində, bəzən də nevroloji xəstəlikləri olan insanlarda ağrı hiss olunmaya bilər. Ağrıdan sonra baş verə biləcək digər simptomlar narahatlıq, nəfəs darlığı, soyuq tərləmə, ürək döyüntüsü, ürəkbulanma və qusma, başgicəllənmə, başgicəllənmə və bayılmadır. Belə bir fikir var ki, ağrı sol qola yayılır, ancaq ağrı sağ qola da yayıla bilər. Hətta bir və ya iki barmaq və ya əlin kiçik barmağı da ağrılı ola bilər. Bəzi xəstələrdə diş və ya çənə ağrısı da ola bilər.
İnfarkt keçirəndə nə etmək lazımdır?
Əgər böhran keçirirsinizsə və ya böhran keçirdiyinizi düşünürsünüzsə, əvvəlcə özünüzü təhlükəsiz yerə aparın. Əgər avtomobil idarə edirsinizsə, dərhal avtomobilinizi uyğun yerə çəkin. Beləliklə, nəzarəti itirmək və özünüzə və ətrafınızdakı insanlara zərər vermə ehtimalını minimuma endirmiş olursunuz. Əgər ayaq üstəsinizsə, oturma mövqeyinə keçin və sonra sizə kömək edə biləcək insanları səsləyin. Əgər yanınızda heç kim yoxdursa, 112 təcili yardım xəttinə zəng edin və kömək istəyin.
Ürək döyüntünüzdə sürətlənmə, nizamsızlıq və ya həddindən artıq yavaşlıq hissi yaşayırsınızsa, öskürəklə ürək döyüntünüzü normallaşdırmağa və ya tənzimləməyə çalışın. Aspirindən istifadə etmək ehtimalınız varsa, birini götürüb çeynəyə bilərsiniz. Aspirin qəbul edən infarkt xəstələrinin sağ qalma nisbəti 23% təşkil edir. Dilaltı həblər infarktın qarşısını almır, lakin qan axınını artırmağa kömək edir.
Ürək böhranının müalicəsi nədir?
Bu gün infarktlara qarşı müalicə üsulu tıxanmış damarların stent və balonlarla açılmasıdır. Tıxanmış damar xəstənin böhranının ilk saatında açıla bilsə, xəstənin ürəyində heç bir zədə olmaya bilər. Qan axınının bərpası gecikirsə, ürək daha da zədələnəcəkdir. Xəstə böhrandan sonra 2-7 gün xəstəxanada qalmalıdır. Bu dövrdə xəstənin yaşaya biləcəyi ağrıları azaltmaq, nəfəsini tənzimləmək və ürəyin laxtalanmasının qarşısını almaq üçün dərmanlar verilir.
İnfarkt keçirmə riski olub-olmamasından asılı olmayaraq infarktdan qorunmaq istəyən hər bir insan həftədə 3 gün ən az 30 dəqiqə gəzməlidir. İmkanınız varsa, üzgüçülük və velosiped kimi digər idman növləri ilə də məşğul olmaq çox faydalıdır.
Ürək böhranı ilə bağlı bilinməsi lazım olan ən vacib şeylərdən biri də böhran zamanı lazımsız müdaxilələrin edilməməsidir. Ən yaxşısı xəstəni gecikdirmədən xəstəxanaya çatdırmaqdır.
Mənbə : BilgiBaba.com
Tərcümə etdi : Aysel Aslanova
