Daxili xəstəliklər professoruna görə bağırsağımızda olan yaxşı bakteriyalar bədənimizin ən vacib təhlükəsizlik maneəsidir. Həkim Osman Erk deyir: "Çünki zərərli bakteriyaların bağırsaq divarından qana keçməsinin qarşısını alır və bizi piylənmə, diabet, allergiya və xərçəng kimi xəstəliklərdən qoruyur.”
Mikrobiota olaraq da bilinən bağırsaq florası bağırsaqda mövcud olan canlı orqanizmlərin toplusudur. Bunlara yaxşı və pis bakteriyalar deyilir və özləri tarazlıqdadırlar. Bədəndə 100 trilyon (təxminən 1,5 kq) bakteriya var və bu bakteriyaların yüzdə 70-i bağırsaqdadır. “Elmi araşdırmalar göstərir ki, bir çox xəstəlik bağırsaqdakı yaxşı bakteriyaların azalmasından qaynaqlanır” deyə daxili xəstəliklər professoru qeyd edib.
Dr. Osman Erk bağırsaq sağlamlığımızın bədənimizin ümumi sağlamlığına təsirini izah edib:
Bakteriyaların tarazlığı çox vacibdir
Bağırsaqdakı bütün mikroorqanizmlərə bağırsaq florası və ya mikrobiota deyilir. Bağırsaq florasının böyük əksəriyyəti (yüzdə 80) faydalı bakteriyalardan, yüzdə 20 – yə qədər potensial zərərli bakteriyalardan, mayalardan və göbələklərdən ibarətdir (Məsələn, E. Coli, Candida). Bu nisbətin zərərli bakteriyaların lehinə dəyişdirilməsi sağlamlığımızı təhlükə altına alır. Çünki bağırsaqlarımızdakı faydalı bakteriyaların yaratdığı mikrobiota bağırsaq hüceyrələri üzərində bir maneə yaradır, zəhərli, xarici maddələrin və bakteriyaların xarici mühitdən bədənə zərər verməsinin qarşısını alır. Beləliklə, faydalı bakteriyalar bədənin təhlükəsizliyi üçün ən vacib maneədir. Bu maneə pozulursa, zərərli maddələr, zərərli bakteriyalar və göbələklər bədənə və qan dövranına daxil ola bilər ki, bu da müxtəlif xəstəliklərə səbəb olur.
Bu xəstəliklərə diqqət
Elmi araşdırmalara görə, bağırsaqlarımızda nə qədər zərərli bakteriya varsa, bəzi xəstəliklərə yoluxma riski o qədər yüksəkdir. Bu xəstəliklərə aiddir:
Sızıntılı bağırsaq sindromu
Zəif pəhriz (həddindən artıq kalori qəbulu, çox şəkərli və qarışıq olmayan qidalar yemək), antibiotiklər, antiromatizmal dərmanlar, kortizon tipli dərmanlar, ağrı kəsicilər və xərçəng dərmanları bağırsaqdakı yaxşı bakteriyalarla zərərli bakteriyalar arasındakı tarazlığı pozaraq faydalı bakteriyaların yaratdığı təhlükəsizlik baryerini zəiflədir. Beləliklə, patogenlərin və zəhərli maddələrin bədənə daxil olmasına səbəb olur. Bağırsaq keçiriciliyinin pozulduğu bu vəziyyətə sızıntılı bağırsaq sindromu deyilir. Bu vəziyyət tez-tez təsvir edilə bilməyən bağırsaq şikayətlərinə, qarın ağrısına, yorğunluğa, baş ağrısına, allergik reaksiyalara və revmatik xəstəliklərə səbəb ola bilər.
Piylənmə(obezite)
Eyni miqdarda kalori qəbul edən və eyni fiziki fəaliyyətlə məşğul olan insanların fərqli çəkilərə sahib olduqları məlumdur. Fərq bağırsaqda mövcud olan bakteriyaların sayı və növüdür. Taxıl, meyvə, tərəvəz və paxlalı bitkilərdə kompleks karbohidratları həzm edə bilən iki əsas faydalı bakteriya qrupuna daxil olan firmicutes tipli bakteriyalar kompleks karbohidratları daha sadə şəkərlərə çevirmək qabiliyyətinə malikdir. Firmicutes-də daha çox bakteriya varsa, daha çox karbohidrat həzm olunur, əmilir və çəki artır. Bacteriodes tipli bakteriyalar isə kompleks karbohidratları həzm etmək qabiliyyətinə malik deyillər. Bir insanın bakteroidləri nə qədər çox olarsa, piylənmə ehtimalı o qədər azdır.
Xərçəng
Bağırsaq mikroflorasının faydalı bakteriyaları tərəfindən bağırsaqda udulmayan karbohidrat və lifin emalı nəticəsində əmələ gələn qısa zəncirli yağ turşuları qidalanmaya, bağırsaq hüceyrələrinin bərpasına müsbət təsir göstərir və kolon xərçənginin inkişafını maneə törədir.
Diabet
Hazırda zərərli bakteriyaların diabetin yaranmasında rol oynadığını göstərən bir çox nəticə var. Bağırsaqdakı yaxşı bakteriyaların artması isə diabetin inkişafına mane olur. Alimlər mikrobiom və diabet əlaqələrinin bu gün və gələcəkdə xəstəliklərin müalicəsinə verə biləcəyi töhfələri əks etdirirlər.
Ürək-damar xəstəlikləri
Ürək-damar xəstəlikləri olan insanların qanında çox miqdarda olan TMAO adlı bir kimyəvi maddənin bağırsaq mənşəli olduğu aşkar edilmişdir. Bu səbəbdən bağırsaqda mövcud olan mikroorqanizmlərin sayının və növünün hətta koroner ürək xəstəliyinə səbəb ola biləcəyi düşünülür.
Bağırsaq sağlamlığını qorumağın yolları
Bağırsaq sağlamlığı üçün az miqdarda təmizlənmiş karbohidratlar (un, şəkər) olan aşağı kalorili bir pəhriz olmalıdır. Tərəvəz və meyvələrin üstünlük təşkil etdiyi bir pəhriz olmalıdır. Turşu, qatıq, ayran, kefir, pendir və sirkə kimi maya məhsullarında yüksək miqdarda probiyotik (yaxşı bakteriya) var. Əlbəttə ki, təbii məhsullara üstünlük verilməlidir. Prebiyotiklər öz növbəsində həzm olunmadan mədə və nazik bağırsaqdan yoğun bağırsağa daxil olan kompleks karbohidratlardır və orada olan faydalı bakteriyaların inkişafına və çoxalmasına imkan verir. Beləliklə, onlar probiyotiklərin qida mənbəyidir. Fıstıq, soğan, sarımsaq, ənginar, qulançar, banan kimi tərəvəz və meyvələr prebiyotik qidalardır. Onların balanslı istifadəsi bağırsaq sağlamlığı üçün vacibdir.
Mənbə: Sözcü
Tərcümə etdi: Aysu Əsədova
